Thursday, 21 March 2019

Pinocchio gen Nicholas Williams (KS)


Kewgh dhe wosowes ort Nicholas obma (ort min. 24.15)

Lever teg in Kernowek
Pinocchio yw an chif-caracter in Aventurs Pinocchio, lyver rag flehes screfys gans an auctour Italyan Carlo Collodi ha dyllys i’n vledhen mil eth cans eth deg try. I’n lyver Pinocchio yw popet kervys in mes a etew gans Gepetto, kervyor predn. Pàn vo Gepetto whath orth y gervya, an popet hanter-gwrës a yll côwsel solabrës ha pòr daunt ywa. Kettel vo va gorfennys, yma an popet ow tysqwedhes drogomdhegyans a’n sort lacka, hag yma hedna ow pêsya dres oll an lyver. Yma Pinocchio ow sconya cùssul dhâ hag alowa dhodho y honen bos tùllys gans Cath ha Lowarn, sherewys usy ow ladra y vona dhyworto ha namnag usons y worth y gregy. Moy adhewedhes i’n whedhel, kynth usy Pinocchio ow promyssya mos dhe scol, yma va ow mynchya ha namnag usy ev ow ladha onen a’y gescoloryon. I’n wharvedhyans lacka oll yth yw Pinocchio perswâdys gans y gothman dhe dhos ganso dhe Bow an Pednow Pyst. Nyns eus i’n pow-na ma’s gwary ha sport, saw wàr an dyweth yma Pinocchio ha’y gothman ow trailya dhe asenas, hir aga scovornow; warlergh hedna res yw dhe Pinocchio performya castys in cyrcùs. Dres oll an lyver yth yw pooslev gorrys wàr scolyow ha wàr dhyscans. Res yw convedhes fatell esa Collodi, an auctour, ow screfa nebes bledhydnyow warlergh dasudnyans Italy, pàn o hy an pow moyha bohosak in West a Ewrop ha pàn o radn vrâs a’n Italyans dydhyscans hag anlettrys pò ‘illiterate.’ Kyn teuth Pinocchio in mes avell lyver, y feu an whedhel dyllys wostallath in kevradnow in Il Giornale per i Bambini ‘Paper Nowodhow rag an Flehes.’ Dre rêson a’n narracyon dhe vos spredys dres lies mis, nyns yw an whedhel kesson in pùb part. Rag ensampyl yma mowes an blew glas ow qweres Pinocchio i’n kensa qwarter a’n lyver. Warlergh hedna yma Pinocchio ow tyscudha hy bos marow. Warlergh hedna arta yma hy ow pêwa, saw nyns yw hy mowes na felha mès benyn leundevys. Yth yw an dygessenyans ow ry dhe’n lyver an natur a hunros. Wàr an dyweth heb mar yma Pinocchio owth amendya y fordhow hag ev yw gwrës gwir-vaw, dâ y vanerow. Kyn feu Pinocchio screfys in Italyan, an lyver re beu trailys dhe lies tavas. Lebmyn y hyll ev bos redys in Kernowek. Warleny Evertype a wrug dyllo ow thrailyans Kernowek vy in dadn an tîtel: Aventurs Pinocchio: Whedhel Popet. Yma oll lymnansow an kensa dyllans Italyan dhe weles i’n versyon Kernowek. Aventurs Pinocchio a yll bos kefys dhyworth Spyrys a Gernow pò dhyworth Amazon hag yma va ow costya tredhek puns.

Covyon Richat Gendall 2

This text from p. 154 of Tavaz a Ragadazow by Richard Gendall (2000) has been put into the SWF L with trad. graphs, the spelling now used by Cussel an Tavas Kernôwek. Part 2.

Asook ! Oll warbarth.
Pele era an düs erol ow mos e'n rowm barha vy ? Piw a (w)oya ? Re vethek, poken re hirethek po ownek rag gofen. Na whath, me a vednas dhort den yonk a via hebma an tren compas rag Machylleth. Res o dhemm lâl* an ger moy es eneth, rag Kembro o an den yonk, ha na (w)oyen vy fatla cows an hanow vas. Nag o deskys dhe vy gen cowethas coth an teylû fatla cows 'Machynlleth' bes me a veu cabm dheskys !
Yeyn hag anwheg en nena planchen Machynlleth en cres an nos, cosel, heb cows veth, bes gen meur predar, sür lowr. A-hes e dheth ken tren 'wrüg drei vy a-rag dhe Cricieth lebma veuma kemerys emann gen truck an Lû Listry.
E'n ger nei a veu deskys da fatla bos marners vas, fatla kelmy lovonow, fatla creia lies partow listry, godnys, scathow; fatla revya, fatla cows dhe neb o dresta nei.
Nanj o cooth dhe vy meur a hebma dhort bos deskys kensena en dorn en scol, ha dhort cawas scath ow honan en dre, gen nebes bledhydnyow a experiens. Whath, nei a dalvia lebmyn gwil pub tra 'fatla gotha en Lû Listry'!**

* Nyns ew da scrifa 'lawl' rag an ger-ma.
**Obma, ma Richat ow menya an Morlû Riel.

Tuesday, 19 March 2019

Crèn ha Crows gen Nicholas Williams (KS)

Tavern an crèn ha'n crows in Porthpyra.
An gwary ‘noughts and crosses’ yw pòr goth. Dre lycklod y fedha versyon anodho gwaries in Rom kyns ès genesygeth Crist. Hedhyw i’n jëdh an gwary yw gwaries indelma: y fëdh dyw lînen geslînek screfys gans pluven plobm wàr dharn paper. Ena dyw lînen geslînek kepar hag y a vëdh screfys drestans hag orth elyn pedrak dhedhans. Indella yma an peder lînen warbarth ow formya fygùr a naw box bian, onen i’n cres degës oll adro, an boxys erel degës wàr dry denewen yn udnyk. Rag dallath, an kensa gwarior a scrif X in onen a’n spâssys. Ena y gestrîvyor a scrif O in spâss aral. Towl an gwary yw dhe screfa try X, pò try O in lînen. Mar kyll onen a’n dhew warior soweny dhe wil hedna, ev a gav an vyctory. Mar teu nebonen ha gwary kyns oll ha mar qwra va screfa y X pò y O i’n spâss cres, mar pÿdh ev skentyl, nyns yw res dhodho kelly nefra. An gwary yw pòr sempel hag êsy dhe dhesky dhe flehes. Ha pelha fest dâ ywa rag desky dhodhans adro dhe wary teg, hèn yw dhe styrya, heb serry mar qwrêta kelly. In Pow an Sowson an gwary yw gelwys ‘noughts and crosses’, ‘OXO’ pò ‘kit cat-cannio.’ In Wordhen yth ywa henwys ‘Exy-Ôzy’ pò ‘X’s and Ô’s’. I’n Stâtys Udnys an gwary yw aswonys in dadn an hanow ‘Tic tac toe’, saw yth hevel fatell wre an hanow-na wostallath referrya dhe wary dyfrans. In ow gerlyver Sowsnek-Kernowek dyllys i’n vledhen dyw vil, me a gomendyas avell hanow Kernowek pedn ha min. Hèn o errour brâs dhyworthyf ha drog yw genef bythqweth y gomendya. Pedn ha min o gwary gwaries in Kernow i’n termyn eus passys, saw ‘noughts and crosses’ nyns o va màn. Yth hevel fatell o pedn ha min an keth gwary avell headicks and pinticks, tra a vedha gwaries in Alban gans pydnys metal in torr an dorn. Res yw dhyn leverel farwèl dhe pedn ha min obma, hag indella ny yw whath heb hanow ewn Kernowek rag ‘noughts and crosses.’ Ytho me a vynsa comendya an hanow crèn ha crows ‘round and cross’. Kyn nag ywa ma’s hanow nowyth desmygys, me a grës y hyll ev servya. Mar teun ny ha leverel rag ensampyl yth eson ny ow qwary crèn ha crows, dhe’m tybyans vy an lavar a wra sowndya kepar ha Kernowek dâ.

Monday, 18 March 2019

Cowetha vy

Gwer ew an gwels en tû aral an neujen 'lectryk !
Ma nebün coweth dhebm eus dhodho bargen tir bian nag ew pell a'n chei ha terweythyow therom ow qweres dhodho gwitha y warrak/warthek. Res ew dhodho mos a dre par termyn ha me a wör dhe vaga an chattal ha ga witha dhort drog pa vo pell alena. Therom ow corra aga boos e'n ûsen zynk ha towla tabm gora po foon a-bera dhe'n park gen peyk. E'n hav res ew attendya an dowr na vo sehes dhodhans ha kemeres with na wrüg üdn kerdher benag gara sagh plastyk po maylyer choclat dhe godha leb mayth ell bos lonkys gen lodn. Ea, ma meur a whel dhe wil puppres ha cler ew na ell tiek pastel dir bian dendyl y vownans heb badna whes.

Ma keffres denewesow ha lejeges e'n park en eur-ma ha en gwir etta nag eus meur a vûhes leth ena rag ma va kens maga lodnow rag ga hig dre vaner organek. Me a wör nag üjy debry kig ow plesya dhe geniver onan - ea, ma radn ahanowgh ow sconya kig a bub ehen ha oyow ha kes ewedh - saw bownas an bestes-ma ew heb dout moy lôwen avel onan veth oll a'n bestes a'n gwel. Mirowgh fatel eus dhe bub lodn e'n bes, gwels ha dov, y vownans ha'y vernans galarek po dialar warlergh an cas. An gre-ma, gwydn hy bes ha gwer hy fark, a vedh sewyes gen cowethas üjy ow whilas dhe witha an bestes dhort anken ha paynys - saw cales ew ga gweles mos kerdh dhe'n fer na whath !

Gerow: gwarrak ~ gwarthek or chattal: cattle; kerdher: walker; pastel dir: small holding, piece of land; denewes: steer; lejek: heifer; lodn: beast; gwels ha dov: wild and tame (Silent v in KB); an gre-ma: this herd; galarek: painful; dialar: painless; gora: hay; foon: new hay; peyk: pitchfork; fer: fair, cattle market.

Fatel ero whei omglowes ? gen Richat Gendall

This text from p. 20 of Tavaz a Ragadazow by Richard Gendall (2000) has been put into the SWF L with trad. graphs, the preferred spelling of Cussel an Tavas Kernôwek.

E'n chei
Fatel ero whei ow kil / cül ? How are you doing?
Ma an (y)ehes vy dhemm. I'm well (I have my health.)
Fatel ero whei omglowes ? How are you feeling?
Nag era vy bes gajagh. Ma gol dhemm, treys, pedn ha doola ! I'm just a bit unwell. I've got a pain everywhere (feet, head and hands.)
Da ew geno whei mos dhe weles an medhek. You should go to see the doctor.
.........
Gen an medhek
Pandra wher dhewgh ? What's wrong with you?
Thera vy omglowes clav luk. Ma galar dhemm e'n tor. I feel quite ill. I've got a pain in the belly.
Fatel ero whei omglowes obma ? How are you feeling here?
Agh ! Ma hedna wor ow grevya ! Ow! That hurts.
*Dra wrüga whei debry dhe gas kidnyow ? What did you eat for your dinner (lunch)?
Nag eus debrys gena vy traveth hedhyw. I haven't eaten anything today.
Dra wrüga whei debry de ? What did you eat yesterday?
Me wrüg debry ester ha scòbmow. I ate oysters and chips.
La jey ! Whei a gotha dhewgh kemeres moy a with ! Gallas geno whei hager fest ! Crikey! You should take more care. You've had somehing that doesn't agree with you!
Pandra gòffes **dhemm gwil, dhanna ? What should I do then?
***Kemêr onan an pelednow-ma teyrgweth e'n jorna ken debry. Take one of these pills three times a day before eating.
Durdalada whei, doctour ! Thank you very much, doctor.
Nag ew dha vos acomptys ! Don't mention it (equivalent).
Benatuw ganowgh ! A'n owr, ha kemêr with ! God bless! Bye, and take care.

*Dra is a spoken form of pandra 'what'.

** Both dhemm and dhebm 'to me' are used in KB. They are sometimes spoken as demm, debm.
** Kemêr 'take' is an alternative to kemerowgh, kebmer.

Sunday, 17 March 2019

Covyon Richat Gendall 1

This text from p. 154 of Tavaz a Ragadazow by Richard Gendall, 2000 has been put into the SWF L with trad. graphs, the spelling now used by Cussel an Tavas Kernôwek.

Me wrüg junya an Lû Lestry (Hen'ew an Morlû po an Lû Lestry Riel, NK) pa
Tren ort an cay en Afon Wen.
veuma nebes dadn nawnsek bloodh coth; en gwir en ta, me a spenjas ma nawnjegves nadelik
(Hen'ew y bednbloodh, NK) en ker dhescans en Afon Wen - hen'ew Awan Wen en tavas nei - ogas dhe Pwllheli en Kembra.
Me wrüg cacha an tren en godhûher üdn jorna en Mis Merh (Meurth) ha dalla bownans na (w)oyen pele venja va diwedha na pana dermyn . Besy chânjya trenow en Amwithig hag arta en Machynlleth. An nos o yeyn ha cler; an loor wrüg spladna, en golowy war an kenhlyskman (RG glit) war an parkow ha'n spern; an tren wrüg mos en syger, crambla an menedhyow gen meur whes...

Monday, 11 March 2019

Celtic Cornwall gen Alan Kent

Lever teg, lever pòrresys.
Eus redyes genowgh Celtic Cornwall gen an scrifer Alan Kent ? Ma an lever spladn-ma rebam lebmyn ha me ow scrifa dhewgh. Thew lever poos ha teg, dhodho 288 volen ledan ha lies fotograff a'n jedh hedhyw ha'n termynyow eus passyes. Thew an fotograffer meur a bris, Jan Beare a brovias a' re-ma, an keth den a wrüg radn an pictours en levrow gan coweth Craig Weatherhill. Mons jùnya gen an text dhe wil dyllans marthys. Ma Alan Kent en mesk an gwelha scoloryon üjy ow stüdhya Kernow ha medra gan lien ha gan tavosow. Rag hedna, nyns ew hebma lever teg en üdnek, an ehen a vedh gerys war an bord coffy dhe vos gwelys gen agan cowetha. Nag ew; Thew kens lever deskys ha brâs a vedh dhe les a'n movyans Kernôwek ha keniver onan üjy ow cara an pow - keffres trigoryon hag omweloryon, tre ha pelha. Ma va ow provia dhe'n henedhow a'n eur-ma an keth daffer ha pegans a veu res dhe'n Kernôwyon gen A.K. Hamilton e'n bledhednyow deg warn ügens - ha whath moy, euthyk moy, eth hevel dhebm heb own bos myskemerys. Raga nei, an Kernôwegoryon, eth ew lever pòrresys a vedn gan gweres pub dedh war agan vorr hir.

Alan M. Kent. 2012. Celtic Cornwall, Wellington: Halsgrove House.


Pris an lever-ma ew £24.99 bes ma bargens dhe vos sesys ort pris isel en Trago an mis-ma !