Wednesday, 25 November 2020

Chânjya chei - parth 5 - gen Richard Gendall SWF L Trad.

Another extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), transcribed in SWF L Trad. by Dan Prohaska. More extracts will follow.

(5)

Pub tra oll a veu towlys; an chei en Loundres a veu gwerthys na’n chei en Kernow a veu pernys. War an diwedh an termyn ew leunys, ha straft Mêster ha Mêstres An Gov ha’n flehes anjei a dhallathas tròssa ga dillajow ha peth privedh. Keniver châmbour o leun a gofrow, kistednow ha syher dillas.

En gòles üdn cofer, Chestin a orras hy hôtys, hy fowsyow gwreg, pilednow, skijyow, liednyow codna ha manegow, en aral hei a orras hy dillajow scâv: lodrow, nackyns, grügysyow ha hevisyow gwreg, ha en gwartha hy fows gordhûher gen meur a with.

Matthow a ûsyas üdn cofer üdnik rag an dillajow ev, ha en hebma ev a orras üskis y bowsyow gour, y lavregow, pawgednow, hevisyow, powsyow nessa, frâwkys, colmednow codna, ampassy.

“Mabm, pe le vadnama gorra o brôgys stânch vy?”

“En cofer an carr abarth dh’agas côta stânch.”

“Mabm, pe le vadnama gorra o brôgys vy?”

“Tas! Eus cofer môy rag oll an gayys coth ma?”

“Ûs onan an kistednow cardbord, maw ... po ken towlel anjei mes!”

War an diwedh pub tra oll a veu gwres, ha ternos an contractors a dheuth en mettin a bres ha tròssa an chêny ha’n daffar kegin en cofrow te, ha landya anjei en kert brâs. Pa tho keniver tra landys anjei eth kerdh.

“Pa wrüga vy perdery oll an lavür,” medh an dhama, “thera vy nebes grêvys dro dhe’n nowedhyans bes lebmyn dre vedha nei war an fordh, my a omglowydh gwell.”

“Ha pa wren nei dos dhe Eglos Kery,” medh Tamsin, “me a wra cawas goon-helhy!”

“Pa vo jy en Eglos Kery,” medh Peder, “res vedh dhis mos dhe’n scol pecar’a kens!”

“Pa vo vy en Eglos Kery,” Tamsin a worthebas, “e vedh termyn gool, ea!”

“Pa vo nei en Eglos Kery,” an sîra a joynyas, “oll nei a res gwil whel warbarth rag drei nebes roth dhe’n teller!”

Geleryow war an treth

Tednys dhort Todo é Silencio (All is silence) Ch.3, gen Manuel Rivas. Treylyes gen Neil. (SWF L T)

Ma an vebyon o* qwary war an treth en Galithya ünweyth arta. Nei a vetyas gen Brinco ha Fins kens lebmyn war T ha T an 20 Dû.

Gen omberthyans an eler, e'n telher clôs, tewal-na, Fins 'omglowas y anal dòbm y hònan.

An telher-na o geler wir era neyja war an mor, napell a'n tre'vor lebma thera an todnow ow terry ha spouma. Avel keybal, tho kelmys fast gen lovan o senjys gen Brinco. Ev a dednas an lovan en üdn drei an eler nes ha nena e wrüg gara (gasa) dhodhy mos dhorto gen fros an dowr. Rebdho, war an treth, thera geleryow, radn anodhans terrys, radn aral dien, cavasow stranj, ga gwescasow a badn rüdh a wel oll, remenadow müskegys üdn gwreck a'n pelha pelder.

An gwary-ma a dhallathas gwil düwon dhodho. Rag coselhe y hònan, pecar dr'era o kil puppres pa vo cales tedna y anal, Fins a settyas toth y anella dhe son ha pols an todnow.

Ev a gontyas deg tedn anal. Hag e creias mes, "Brinco, Brinco! Drei vy mes an telher-ma, horssen !"

Gortos a wrug. Na glowas lev na merkya gwayans enwejek veth a alja disqwedhes a veu gwres vry a'y alow. Terweythyow thera va cows dh'y hònan. Ev a brederas fatel o ken coyntys dhodho, pelha sewyans y dranyak. Bès pa vo kevys fall, e vedh whilys dhe wòdhos peseul kebmyn ew. Ha tho va devedhys dhe'n conclûsyon a era keniver onan o cows dh'y hònan. Y sira, y dhama. An jowstoresow. An peskadoresow cregyn ha'n cunteloresow gòbmon. An golhoresow. Meteth an lety. An oberor. Birimbau dall. An pronter. An exîl. Doctour Fonesca pa gerdha y hònan oll. An den en pedn an Ultramar. Tas Brinco pa thera 'kil dhe'n gwedrednow lentry gen clout. Mariscal wòja gwil dhe'n tabmow rew cronkya an eyl warbydn y gila et y wedren a whisky. Leda, treys-nodh war vin an todnow. Keniver onan a havalsa y wil.

"Drocka horssen. My a vedn tedna dha ena (enev) mes a'th corf. Oll an preves a'th pedn, an eyl wòja y gila."

 A bòrpos ev a sqwattyas y bedn warbydn gorwer an eler. Y tallathas creia arta, creffa galja lebmyn. Galow keswlasek rag gweres." Victor, chy horssen!"

E prederas arta. Thera ken possybylita a wrüg gwil dhodho pur wir serry. "O molla (ow molleth) war dha das, Brinco!"

Po nag era hedna gwil y effect distowgh, e via res dhodho dascor. Ev a dednas anal down. E henrosas  a veu devedhys Naw Loor dhe rei towl dorn dhodho. Ha war an treth a-hes, dieskys, en üdn gwary orth mantolly war lovan tydn, hy flypp-flopps en hy dorn, e teth Leda. Thera hei omberthy canstel peskes leun a sartes.

Pa wrüg gweles an vos (vowes), Brinco a dednas an eler tûa an treth.

"Pandr'esta 'kil ? Ma hedna 'trei drog chons."

Brinco a wòrras y ves rag dh'y anow rag gwil dhedhy tewel. Leda a wòrras hy hanstel war an treth ha fistena, whensys dhe weles an remenadow an mernans fûturistyk a veu scòllyes war an treth.

"Cess heb cockya ha gweres dhebm.!" medh an maw.

Leda a'n clowas ha gweres dhodho tedna an lovan bys may wrüg dos an eler neyjys war an dor calish (cales).

"A-berth enny, ma hager brev whehtrosek," medh Brinco gen scorn. "Deus dhe weles!"

Leda wrüg gîky gen whans a wòdhvos ha dout kekeffres. Brinco a dherevas an gorwer dhort an box. Fins a wrüg gortos heb gwaya, glas ha blemm y vejeth, ow senjy y wens, y dhefra (dhiwvregh) kelmys tydn warbydn y gorf gen grügys, lagajow degëys warlergh maner a' re varow.

Leda a viras stark orto sowdhanys hag omlavar.

"Os ta pò nag os ta, Calamity ?" emedh Brinco avel ges. "Gan Arlòdhes an Mor ew devedhys dhe'th gweles."

Fins a egeras y lagajow ha metya mir amayes Leda. Hei a eth war hy fedndewlin ha lagatta, hy lagajow terlentry nebes, lenwys distowgh gen lôwena. An peth a lavaras o croffol (crothvol), "Tho whei dew bedn boba. Scant nag ew mernans dhe vos gwres gwary anodho."

"Gwary? Tho va marow." medh Brinco. "Chy a dalvia y weles. Tho va gellys blemm ha serth... Ria reva, Fins! Thes ta pecar'a corf marow!"

Geryow: geler > an eler 'coffin'; omberthyans 'rocking', 'balancing'; tre'vor 'shore'; keybal 'barge' - also 'ferry'; cavasow 'containers'; gwescasow a badn rüdh 'linings of red cloth'; a wel oll 'in plain sight'; pols 'rhythm', 'pulse'; enwejek 'special', 'particular'; y dranyak 'his difficulty'; fall 'a fault'; gòlhoresow 'washerwomen'; mantolly war lovan tydn 'balancing on a tight-rope'; sartes 'sea-urchins' - also 'hedgehogs'; y ves rag 'his forefinger'; cess heb cockya 'stop fooling'; omlavar 'speechless', 'dumb'; ria, reva 'blimey' - equivlent.

*Note that the particles ow and y may be spelt o & e in SWF L.

Tuesday, 24 November 2020

William Scawen gen Nicholas Williams (KS)

William Scawen a veu genys i’n vledhen mil whe cans. Ev o mab Robert Scawen a Lanaled (St Germans) hag a Isabella Nichols dhyworth Eglos Tudy. William o den jentyl ha les-warden an Stanegow. Whor William o gelwys Elîsabet ha hy a dhemedhas Martyn Keigwyn. Jowan Keigwyn o aga mab y. In mis Ebrel mil whe cans ha dew ugans William Scawen a veu dôwysys avell esel seneth rag Lanaled ha Logh. Scawen a scodhyas an mytern warbydn Parlement hag a wrug omlath i’n Gwerryans Dynasak in company soudoryon o cowsoryon enesyk a Gernowek. Scawen a welas fatell esa an tavas ow merwel in kerdh ha pàn o va êtek bledhen ha try ugans ev a dhalathas lavurya wàr lien an Kernowek Cres. Ev a screfas acownt a dhornscrif Kernowek gwethys in Resohen. Ny veu an assay-na dyllys ma’s bys i’n vledhen mil seyth cans seyth deg seyth in dadn an hanow ‘Observations on an ancient manuscript entitled Passio Christi.’ In y scrif yma Scawen ow qwil mencyon a’n teyr sprusen gorrys in ganow hag in frigow Adam i’n kensa gwary, Origo Mundi. Orth dyweth an lyver bian kefrÿs Scawen a re gwersyow leverys gans Duw dhe Adam in dallath an creacyon. Hag in y dherivas ev a gows adro dhe dhasserghyans Crist i’n dornscrif. Kynth usy y scrif ow meneges Passio Christi, yma Scawen ow tyghtya oll an Ordinalia. Ow tùchya Kernowek an gwariow Scawen a lever: ‘An cows yw a’n sort-na nag yw convedhys gans cowsoryon gebmyn agan dedhyow ny.’ Heb mar ny a wodhya hedna solabrës rag noy Scawen o Jowan Keigwyn, ha cler yw dhyworth y dhyllans ev a Passyon agan Arlùth, na ylly ev trailya Passyon agan Arlùth yn kewar dhe Sowsnek. Saw gesowgh ny dhe dhewheles dhe dherivas Scawen. In y assay nyns usy Scawen ow côwsel adro dhe’n gwariow yn udnyk. Ev a re y vreus a sonyow an Kernowek hag a lever fatell yw res côwsel Kernowek bew ha manly. Yma va ow ry y styryans a lies hanow tyller in Kernow; res yw avowa nag yw ewn lies onen anodhans. Yma Scawen ow ry lies rêson rag an Kernowek dhe vos ow merwel in kerdh. Rag ensampyl Kernow dhe cessya cowethya gans Breten Vian, coll an gwariow mir pò ‘dramas’ in Kernowek, ha’n Sowsnek dhe vos tavas an eglos. Kyn nag eus meur a lavarow coth kefys in Kernowek warlergh Scawen, yma va ow pryntya nebes anodhans, rag ensampyl: Gwell yw gwetha avell gofyn ‘it is better to save than to beg’; howl soth, torr leun, paradhys yw an gwaynten ‘the sun in the south, a full belly, spring is paradise’; Nag eus gûn heb lagas na kê heb scovarn ‘there is no down without eyes nor hedge without ears’; neb na gar y gy a’n gwra devyder ‘who loves not his dog makes him a sheep-worrier.’ Hag inwedh Scawen a re dew boynt a skians aswonys dhyn dhyworth whedhel Jowan Chy an Hordh: Na wra gara an vordh goth rag an vordh nowyth ‘Do not leave the old road for the new road’ ha Res yw miras dywweyth kyns lemmel unweyth ‘One must look twice before leaping once.’ Scawen a verwys i’n vledhen mil whe cans eth deg naw.

Fôtô dhort :http://www.pzconservation.org.uk/2014/12/william-scawens-antiquities.html

Piwa venja redya môy en KS a ell mos dhe whilas an peth eus òbma : https://www.skeulantavas.com/

Friday, 20 November 2020

Tardh

Tednys dhort Todo é Silencio (All is silence), gen Manuel Rivas. Treylyes gen Neil. SWF L T.

Ma an vebyon o qwary war an treth en Galithya.

Branco ha Fins a sedhas war garrek ha gwitha ga threys nodh en pollen o gerys (gesys) gen an mor dhe dermyn an trig. E'n argh-puskes-ma, nag era ehen veth aral a vownans dhe vos gwelys bès an lowarth gwres gen an pednow vagasow (fôto). Anjei a waryas en üdn tedna ga besyas treys nes dhodhans, ha'n gwayans sempel-ma a wrüg dhe'n füg-flourys-na whisy ga brehow.

Horsens,” medh Branco. “Thens haval dhe flourys bès thens gelys gojek en gwrionedh."

"An ganow ew an gwedn ewedh.” medh Fins. “Gen an pednow bagajow thew an keth toll, keffres ganow ha gwedn.”

An maw aral a viras orto discryjyk. Tho parys dh'y rebrovya bès e brederas ter gottho bos avisyes ha lavaral tra veth. Fins Malpica a woya ethyk môy avel ev ow tòchya an peskes ha'n bestes. Ha pub tra aral ewedh. Dhe'n liha, en scol. Rag hedna, Branco a dhetermyas dhe gachya neptra e'n dowr ha y wòrra et y anow. Ev a serras y anow ha gwitha y vin whethys avel skevens. Nena ev a'n egeras arta ha drei mes peberyn (fôto) bew war y davas.

"Pana dermyn elles ta senjy dha wens ?"

"Na worama. Dro dhe hanter owr, môy pò le."

Fins a godhas en preder. Ow wherhin na whath a-jei dh'y hònan. Tho hedna an gwary puppres gen Branco - gara dhodha gwaynya rag dh'y witha lôwen. Omwül scogyn.

"Hanter owr.' medh Fins, "Nynj ew meur a dermyn."

Tho an kensa gweyth a wrüssons wherhin warbarth a-ba wrüssons drehedhes an pedn tir Cons. Brinco a savas emann ha mires tûa'n mor. Gans an mòvyans-ma, ow qwitha y lagajow a'n howl gen y dhorn, an trôs e'n ebòrn a grefhes. Gallowow freth a wanas an ayr e'n gwadna poynt. Tredh an todnow spoumüs, avel peth bryjys, e tisqwedhes an kensa peskes marow. Brinco a eth war aga lergh gen y welen-roos. Thera cowl en pup telher. E'n palv düwhonhes y dhorn, an deffrans tredh gòlow a'n crohen ha gooj an brynk o brâssa whath.

"Es'ta 'qweles ? Ewa pò nag ewa marthüs ?"

Geryow: an trig 'the low tide'; ehen 'kind', 'sort'; pednvagas, pl. pednow vagasow 'sea-anemone(s)'; gwayans 'movement'; whisy ga brehow 'wave their tentacles (lit. arms)'; gelys gojek 'bloody leeches'; gwedn 'ass'ole'; rebrovya 'rebuke'; skevens 'lungs'; a wanas 'pierced'; (g)welen-roos 'net on a stick'; crohen 'skin' resists mutatation; spoumüs 'foamy'; brynk 'gills'.

Wednesday, 18 November 2020

Chânjya chei - parth 4 - gen Richat Gendall SWF L Trad.

Another extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), transcribed in SWF L Trad. by Dan Prohaska. More extracts will follow.

(4) Metya Hen Gòthman

Nag o Matthow An Gov bes lebmyn devethys mes ves a jei an gonador bes ev a wrüg dos bydn hen gòthman dhodho.

“Hecka Jago! O whei hedna?”

“Matthow! Pandr’era whei o kil obma, boya? Thera vy o crejy dr’ero whei trigys en Loundres.”

“Tho vy devedhys dhe whilas chei; ma kevys genam whel nowydh en Lannstefan.”

“Riel dra! Üjy Chestin geno whei?”

“Hei j’eth dhe varhasna en drev abarth dhe Damsin, an flogh yònca nei.”

“La joy! Ha piw ew hebma, dhan? An mab whei?”

“Ea, hebma ew Peder! Fatel ero whei o kil? Ma e pur hevel dhewgh, Matthow! Ha, ass ewa hir! Leverowgh, Matthy, üjy gas sîra whei whath bew?”

“Nâ, soweth! Ma va marow etek mis lebmyn.”

“Agh, soweth! Thera vy o kil duwon dhe glowes hedna.”

“Bes fatla ort agas honan, Hecka? Ero whei trigys whath en Redrudh?” (fôtô)

“Ea, thera vy stella ena. Thera vy o carya warow hedhyw. Ma hebma whel môy dhe les vel o hensa servis. Bes pa thero whei o tos tre dhe Gernow, whei a wra cawas dr’ew an bownans difelebys nebes a ba thero whei trigys obma kens.”

“Fraga endella?”

“Nei a ûsyas mos dhe’n treth e’n hav ... eus co’ dhewgh? ... ha thera pub tra pur blonk. Bes lebmyn ... La joy! Mar medno whei mos en dowr dhe neyja, ma an düs en noth keniver onan! Nag eus odhom nodho, hedna ew an bres vy.”

“Pur dha, sos, my a dal mos kerdh, rag thera nei o mos tre dhe Loundres dohajedh ...”

“Na vadnama gas gwitha, Matthy ... Tho vy pur lôwen dre vedno whei dos tre dhe Gernow. Dewgh dh’agan gweles nei po whei sedhys et agas chei.”

“Nei a’n gwra! Terebo nena!”

whegh 'six'

My a glowas dhort Nicholas Williams ow tòchya an niver 6 an seythen-ma. Ma va o terivas dhen na veu kevys (kefys) an form whegh ma's en teleryow-ma :

"in blethan myll whegh cans dewghans" (SWF L t: en bledhen mil whegh cans dewgens) Keigwin

ha "yn whegh dythow Dew a'wras an nef" (SWF L t: en whegh dedh Duw a wras an nev) Pryce

Lhuyd a scrifas huih.

Rag oll hedna, ma Nicholas ow comendya whe pecar dell vedh gwelys e'n samplys-ma :

dew vgens blythen ha whe PC 351 (SWF. dew ügens vledhen ha whe)

rag bonas oll teake ha da yn whea dyth myns es formys aga sona me a wra CW 413-15 (SWF: rag bones oll teg ha da en whe dedh mens es formys aga sona my a wra) An keth lavar a vedh kevys en OM.

Hanter blethan ew whe sithen warnig[ens] Bilbao MS. (Hanter bledhen ew whe seythen warn ügens)

Sampel aral ew wheeath gen Nicholas Boson üjy ow tisqwedhes gh > th.

Ma an Bosons yonk ow scrifa whee'ah, weeah ha wheha (Kebmer with, na wrewgh compla an niver-na tergweyth les vo difünys an Jowl !) lebma vedh gwelys an vogalen dhe derry pecar ha'n e en den ha men ha sten. Oll hedna, keffres an th ha'n vogalen derrys, ew dhe vos kevys e'n tradicyon cowsys an porthow bian en Penwith ha Kerryer a wrüg dürya nebes whath en kensa radn an ügansves cansbledhen.

Tuesday, 17 November 2020

War Radyo an Gernowegva, an seythen-ma, e vedh clowys cows a William Scawen (münys 15.12) ha lies tra aral a vedh dhe les an Gernowegoryon oll. Bedho whei oll lôwen ow coslowes ort Matthi ha y gowetha.  https://anradyo.com/2020/11/13/rang510/

Monday, 16 November 2020

Meur a whel dhe wil - gen Neil (SWF L trad.)

Ma meur a whel dhe wil erna vo parys an scath-ma rag an mor. My a welas hedna scon, an kensa jorna pa wrügam y berna en diwa (dua, dewa) mis Est. Thera tabm flour-rag o gyllys poder ha cofer e'n delher (delergh) ow còskys ewedh. An treuspredn* en cres an scath o poder ewedh, ha radn an rêson* dyhow. An gunnel ewedh a dalvia bos daswres. Ria reva ! Meur a whel, sür, bès an peth o lacka whath ow stat an pedn derag. Poder ha terrys o parth an pedn derag ha thera toll en cres an post. Pelha, thera toll lebma veu sqwachys an scath warbydn carrek pò cay pò scath aral. Thera tell en tenwednow a veu gwres, heb mar, e'n kettermyn. Na awownt ! Na wrügam pe môy avel nebes euros ragtho ha'n whel-na (Whel carpenter, therom ow mênya) dhebm ew plesour. Ma an termyn ow tremena heb my dhe gontya an ourys. Deun dhe lavürya dhan !

An kensa, my a sqwachas emann pò tedna dhe ves pubtra ow poder, na venjama môy anodho. Nena, my a drohas topp an pedn derag gen hesken hag ûsya tabm predn derow dh'y wil sqwir arta lebma tho garow ha heb roweth. Gen tabm predn aral ha badna glüs epoxy, e veu ownys an toll era en cres an post derag. "Na vedh drog pa vo liwys !" medham dhe'm hònan. An toll ogas dhe'n pedn derag o môy calish (cales). My a scarfas dew bîs nowydh a bredn derow* dhe'n peth o da whath hag ûsya screwys metol dinabm ha kentrow cober dhe ga fastya dhe'n post ha'n qweth* ha'n asowen* derag.

Glüs epoxy a veu ûsyes rag junya an tebmyn ewedh, ma'lja bos creffa whath ha stanch warbydn an mor ha'n glaw. 
Ha lebmyn, dew vis môy diwedhes, pele eroma gen an whel ? A, soweth, ma an termyn clôs - an leunstroth - orth ow qwitha dhort gwil môy. Ma gwres genam treusprednyer nowydh, en cres, a-dheler ha derag. An plenkys a veu câlkys* ha liwys gen bitumin, an tû bera a-hes, ha deffrans taklow bian a veu ownys ewedh, bès ma meur whel dhe wil whath ha na ellama mos bys e'n telher creiys Trevier, lebma therom ow qwitha an scath, rag own cawas spal gen an withyjy-cres !

Geryow : treuspredn 'thot', 'thwart' ; gunnel = scrifans Kernôwekhes a 'gunwhale' ; rêson = ger e'n Sowsnek a Gernow rag 'stringer' pò 'rising' ; pedn derag 'bow' ; topp an pedn derag 'stem head' ; tell 'holes', pl. of toll ; derow 'oak'; glüs 'glue' ; qweth 'breast-hook' ; asowen 'frame' (Naut.) ; metol dinabm 'stainless steel' ; stanch 'waterproof' ; câlkys 'caulked' ; an termyn clôs / an leunstroth 'the lockdown' ; spal 'a fine' ; an withyjy-cres 'the police'.

Saturday, 14 November 2020

Nigel ha y dhama wydn arta - Neil SWF L T

Nei a vetyas gen Nigel hag y dhama wydn, Mestres Molly Matta, teyrgweyth kens lebmyn. An diwettha (dewetha) termyn a wrüssen clowes anodhans (3 Dû), tho Nigel parys dhe whilas boos en Helles warbydn an secònd termyn clôs - pò an leunstroth (lockdown). Otta va nowydh devedhys tre dhe jei y dhama wydn en Stedhyan.

Molly: Otta chy, devedhes tre solabres !

Nigel : Ea, otta vy, sür. Nag era meur a bobel e'n Tesco, en gwelha pres. My a barkyas an carr heb grev (Cowsys avel "grêf") pur ogas dhe'n daras.

Molly : Thosta maw da, melder. Obma dhis deg pens rag an petrol.

Nigel : Ke dhe gerdhes, 'wydn ! Na venjama dha vòna. Ro dhebm kens bolla' de ! Ma pernys genam tesen wel (yeast cake) en chei Wella Rowe.

Molly : Âw ! Gwary wheg, boya ! My a vedn lenel (lenwel) an taykel (kettle) ha gorra an dowr dhe vryjyon

Nigel : Pur dha! Ha my a vedn fittya dhen bolla' de mar menta trehy an desen.

Molly : Ma packet a PG Tips war an styllen. Na veu egerys whath... ha'n leth... otta va war an bord.

Nigel : Ma va genam. Pur dha. Ma gorrys genam an boos rewys e'n rewer e'n carjy ha'n taklow erol a ell gortos en carr rag an termyn.

Molly : Ea, nag ew tòbm an gewer, Nigel. E vedh da lowr ena terebo gordhûwher.

Lavarow: bolla' de a cup of tea; ke dhe gerdhes get lost. Silent dh in KB; gorra an dowr dhe vryjyon put the water to boil; terebo gordhûwher until evening. The first r is often silent in KB.

Friday, 13 November 2020

Morgawr - cowsys gen Tom Vincent

Wresso whei besca clowes an whedhel scruthüs a v/Morgawr ? Ewa gwir pò gow ? Na vadama leverel dhis - saw nynj oma sür na wrügam gweles neptra hûges ünweyth en dadn geyn ow scath ogas dhe'n Garrek Reun (Black Rock, Falmouth, lit. seal rock). Pandr'o hedna ? Ma radn ow leverel Doc Shiels dhe dherevel an euthvil-na dre awen bès ma pobel erol üjy o compla "Morga" pò "Mauga" avel hanow hengovek rag godhvil mor (euthvil / godhvil 'monster'). Dhewgh dhe wodhvos an peth ew gwir ha y radna an peth ew gow ! Ottobma dhewgh vercyon an whedhel cowsys dre vaner deg gen Tom Vincent. Bedhow whei avisys ha darwerys (forewarned). Ma neptra ow qwaya e'n downder. Meur ras dhe Tom.

Thursday, 12 November 2020

Ûsya an amser present-hogen. Using the present-future tense. Neil - SWF L T.

Ottòbma dhewgh poynt a skians ow tòchya gan gramer...

Hedhyw, my a glowas üdn gowethes ow leverel “Nei a wra mos adro...” kens es “Thera nei ow mos a-dro...” pa thera ow clappya dro dhe'n peth üjy hei 'h ûsya gwil, i.e. "We go around." Betegens, an secònd fras (phrase) ew an gwelha rag hedna ha'n kensa ew onderstondys, môy menowgh, avel “We shall go about”. Ma radn whath dhe vos kevys üjy 'sòpposya an kensa form dhe vos pecar ha'n Sowsnek “We go...” ha'n diwettha avel “We are going...”. Scant nag ew hedna an cas. Sür, ma meur a bobel ort aga ûsya endelha, rag e veu deskys dhodhans e'n fordh-na (vorr-na). En gwelha pres, keffres Richat Gendall ha Nicholas Williams a wrüg scrifa a-dro dhe hebma kens lebmyn, m'alja bos ownys gan fordhow (vorrow) ken vo re dhiwedhes ! Nynj ew kebmyn an amser present-hogen (present-future) en Kernôwek cowsys. E vedh ûsyes, na whath, rag an termyn a vedn dos (the future) – kens es an present termyn. Ma Richat Gendall (A Student's Grammar of Modern Cornish 1991, p. 72) ow compla fatel vedh ûsys an “Present-Future” endelha :

1. to express the future

2. wòja les 'lest', 'in case' ha wòja rag own 'for fear of' pa vo cowsys a “hypothetical future usually with an idea of caution” (RG), 

3. en certan lavarow ha proverbys (ha poyntys a skians - Neil), 

4. en niver bian a verbow kebmyn, avel a' re üjy ow tòchya cows, gweles, clowes ha pewa (vbs for speaking, seeing, hearing & owning).

Ma Nicholas Williams ow scrifa e'n kethsam maner: “the present-future tense is much more frequently future than present in sense. Me a wra means 'I will do' rather than 'I do'. 'I do' is usually yth esof ow qwil.” ( = Thera vy ow qwil).

Piwa benag a venja cawas samplys an lavarow eus en textow coth a alja pur dha dallath gen y lever Desky Kernowek (Evertype 2012), p 117.

https://www.evertype.com/books/desky.html

Tuesday, 10 November 2020

Chânjya chei - parth 3 - gen Richat Gendall SWF L Trad.

Another extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), transcribed in SWF L Trad. by Dan Prohaska. More extracts will follow.

An düs An Gov j’eth tre dhe Lannstefan* de Lün. Jei a venja examnya dew chei en enwejek. Kensa, jei j’eth dhe


weles onan a’n cres an drev. Tho va brâs, gen rômys lowr, ha teg; whath, nag era dhodho bes lôwarth pur vian ha heb mar thera va derevys poran war an stret.

“Mar qwren nei perna an chei ma,” medh Peder en gwil mow, “nei a alja pur dha gortos en Loundres!”

“Nag eus teller veth dhebm dhe orra an carr,” medh an sîra.

“My a vedn cawas pras m’alla vy gwitha goon-helhy**,” medh Tamsin.

“Ma an shoppys pur ogas!” medh an dhama, whansek.

Òja nena jei j’eth dhe weles chei war stat nowydh. Tho va pernyk, gen lôwarth bian, ha tho va settys mesk cans chei pecar.

“Era nei whath en Kernow?” a vednas Peder tewl y lev.

Anjei j’eth tre dhe’n gonador.

“Na ella nei tròvya chei dh’agan plegya.”

“Gortowgh üdn pols,” medh an gonador. “E’n gwir et ta ma chei aral eus devethys der agan diwla hedhyw poran. Coth ew e. Ma pajar châmbour dhodho ha spens ledan bes nag eus rôm golhy. Ma an dowr o tos dhorth peth privedh. Ma lôwarth brâs gen jarn ha trei fark. Thera va longya dhe dhen coth a verwis a dhiwedhes. Res ew gwil meur a whel dro dhodho, bes thewa ras lowr.”

Colon an flehes a labmas. Colon an dhama a godhas. Thera an sîra rekna y vona.

“Whei alja cawas grâwnt rag derevel rôm golhy,” medh an gonador.

Pa wrügan’jei gweles an chei, thôn’jei sònys keniver onan. Tho va derevys bydn mena dres ros down, mes a wel treven erel, hag ort pedn bownder y honan. Jei a dowlas dhe berna.

“Nei a vedn gwil whel dro dhodho termyn an dedhyow gool hav.”

* Lannstefan (cowsys avel Lestevan) = Lanson (Launceston sic.) - fôtô; **goon-helhy - a pony, from the place-name Goonhilly.


Monday, 9 November 2020

Ma nowydh dyllys gen Evertype vercyon Kernôwek a'n lever Jane Eyre gen Charlotte Brontë, treylyes gen Nicholas Williams. An pris ew £17.95 

 War Radyo an Gernowegva, an seythen-ma, e vedh clowys:

Ben Bruch en Hawai'i, ow clappya dro dhe'n etholans / dewisyans e'n Statys Ûnys a America.

Frances Bennett - Münys 14.40; Nicholas Williams ow cows dro dhe Jôwan Boson

Tim Saunders ow redya whedhel. Ha pandra whath ? Kewgh dhe whilas an peth eus ha bedhowgh lôwenek: https://anradyo.com/2020/11/06/rang509/ 

Friday, 6 November 2020

William Jones - ow hengòk wheg - gen Neil SWF L Trad.

An hengòk vy, sira ow dama wydn a-barha ow thas, a veu genys en Colan ogas dhe Tewynblistra, mab John Jones ha Magaret - genys Margaret Rowe en Pluw Sydhny, nebes a west dhe Helles. Tho* gelwys William Jones, 'peth nag ew marth rag ma milyow a düs ew henwys endelha. Thera meth ha düwon e'n teylû pa wrüg John, y sira, gara (gasa) y wreg ha'y flehes ha ponya kerdh* dhe'n Rand en Soth Afryca, hag òja hedna, dhe Oregon, gen mergh üdn justis. Ev a dheth tre nebes bledhednow òja* hedna pa veu pardonys gen y wreg bès e vedha complys an whedhel a-dro, heb mar !

Tho William an yonca a drei vroder. Y vroder cotha, John Rowe Jones a eth tramor dhe b/Pow America gen y wreg Mary e'n vledhen 1909, dhe lavürya e'n balow cober ha horn brâs e'n stât a v/Michigan. Ena y veu genys aga mergh, Gwendoline Mary (Ow dama wydn o henwys Mary Gwendoline), a vedha puppres gwres "Còsin Gwenny" anedhy gen ow modrep vy, hôr ow dama wydn. Besca na wrüg John dos tre dhe vewa en Kernow arta bès y vroder Philip a wrüg trigas e'n pow y vownans a-hes, my a heval. Òja lavürya en Bal Pol Est, ev a gemeras an bargen tir henwys Belinjy en Pluw Vaugan.

William, ow hengòk, a gavas whel dhe wül avel gwas margh ha côchwas* en kensa. E veu demedhys dhe Martha Jane Glanville, meteth lety, en Lannhern* e'n vledhen 1916, saw nag o pell òj'hedna pa veu devanys avel soudor warbyn an Turkys en Est Cres. En Syria - pò Syry - ev a gollas radn y dhens dre eva dowr salpedyr e'n deveyth, ken tremena oll Mesopotamia bès en Afganistan. E'n army, e veu charjys dhe whilas mergh (merth) en pub le era tremena ha dre reson ev dhe wòdhvos mergh, tho esy lowr dhodho kescomûnya gen marrogyon* a bub ehen. E vedha res dhodho peth hag owr m'alja bargydnya gen piwa benag a era margh dhodho dhe wertha. Thew stranj lebmyn, pedery a'n tiek cosel ha wheg-na en menedhyow pell, lebma bresel whath o pejya. Wòja an bresel (pò gwerryans) William, e'n keth maner avel y vroder Philip, a gemeras bargen tir en Tregurryan, pur ogas dhe'n ayrporth eus ena lebmyn. My a spendyas meur dermyn ena ganso pa thoma pur yonk bès ev a verwas, sür, pa veuma dro dhe whegh pò seyth bloodh. E'n tû aral, Martha Jane, y wreg hag ow hen-henvabm,* o whath bew pa veuma dro dhe whehtek pò seytek bloodh ha gensy e vedha clowys whedhlow marthys a'n bestes war an bargen tir, hy breder harth en America, ha'n üdn termyn a wrüg hei mos dhe Loundres en 1926 pa veu, dre happ, keniver tra stoppyes gen an astel lavür* brâs pò The General Strike. Da via genam clowes oll hedna ünweyth (eneth) arta ha recordya hy lev !

Notednow: tho = eth o ~ yth o; kerdh = yn kerdh Silent dh in KB; The w- of wòja (wosa) is not usually heard in KB and need not be written. Wòja hedna is often òj'hedna.

Geryowhengòk great grandfather, forebear; a-barha ow thas on my father's side; justis justice (of the peace); salpedyr form noweydh Kernôwekhes a saltpeter, salpetre; gwas margh ha côchwas a groom and coachman; Lannhern Lanhern, S. Mawgan churchtown; marrogyon horsemen; hen-henvabm great grandmother; astel lavür strike

Fôtô: Tregurryan en termyn eus passyes. An splatt ledan ha gleb ew gelwys An Frosen (The Frozan) gena nei, a hevalsa bos an keth ger eus en 'Fraddon'.

Wednesday, 4 November 2020

Kerenja a'n tavas en termyn an curünvirus

Dhe whei oll, lôwena. Òtta nei presonys et agan treven ünweyth (eneth) arta, en Kernow pecar hag e'n powyow a-dro. Presonys ? Ny veun pur wir towlys e'n bahow en dadn naw alwhedh - pecar tell vedh lavarys en Kernôwek - na whath ! Ma lies tra a ellen gwil en mes a'n chei, betegens, saw oll an peth a venjen gwil e'n mes rag an tavas-ma, avel Cussül an Tavas Kernôwek ha gen agan kesgernowegoryon, a veu dellejys pò gòrrys a-drenewen rag an present termyn dhe'n liha. Ma taklow a ella nei gwil en maner dhishaval, na whath. Rag hedna, thera nei ow cül gan môyha dhe wil gan classys ha gan cuntellow a-dhia bell dre Zoom ha Skype ha MS Teams ha kebmys a leuryow desky ha clappya a eus ew da rag gan pòrposys. Thera nei ow recordya whedhlow ha pôstya messajys a ell bos redyes gen a' re-ma üjy ow tesky. Tabm ha tabm anjei a vedn disqwedhes òbma ha war blogg Jan Lobb ha war volen Facebook Dan Prohaska. Ma'n diwettha-ma whath ow junya taklow nowydh dh'y wiasva "Desky Kernôwek Bew" ewedh. Ea, sür, ma lies tra vas a vedn dos mes an present cas, heb mar ! Gerowgh nei dhe bejya gen deskans ha bownans pub-dedh a'n tavas Kernôwek gen colon, gen lôwander ha gen kebmys a vaynys eus.

Geryow ha lavarow: towlys e'n bahow thrown in the cells; en dadn naw alwhedh lit. under nine keys - C expression; dishaval dissimilar; kesgernowegoryon fellow C speakers; a-dhia bell from afar; leuryow desky ha clappya platforms for learning and talking; kebmys a vaynys eus as many means/media as there are.

Piwa benag a venja cawas môy a eryow rag termyn an curünvirus a ell mos dhe weles an wiasva-ma (en KS). Nag ens puppres an keth geryow a eroma 'h ûsya ow hònan bès nag ens pur dheffrans naneyl.

https://www.skeulantavas.com/vocabulary/gerva-an-c%C3%B9runv%C3%AEr%C3%B9s 

Tuesday, 3 November 2020

Chânjya chei - parth 7 - gen Richat Gendall SWF L Trad.

Another extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), transcribed in SWF L Trad. by Dan Prohaska. More extracts will follow.

(7) An Dre Nowydh

“Otta nei devethys dre war an diwedh! Dha Dhuw’r bo gordhya!”

An goscor a dheuth an kensa, whath nag eran’jei ena pell bes an kert a wrüg dos, ha dhesempis an düs whel a dhallathas dhe landya an peth.

“Gorrowgh an cofers emann, mar pleg.”

“Doroy an cofers te abera dhe’n gegin, rag ma an daffar kegin ettans, lebma an re na üjy leun a levrow ... gerowgh angye e’n hel. Oll en compòster.”

“Gorrowgh hebma et agas châmbour, Tamsin.”

“Na gas dhe godha an lester na, Peder! Mirowgh, roy e dhe vy!”

“Kewgh kerhowgh an leth e’n carr, wheg oll, ha my a vedn fyttya pott te.”

“Gwra mos dhe’n gegin, Tamsin, ha whila an te.”

“Gaffans dhortho whei, Mêstres, pe le vadnama gorra an desk ma?”

“Gorrowgh e bydn an fos ... Obma, en hel. Ha’n còpart levrow ... pockyowgh e bydn an fos dâl.”

“Kemerowgh with an bord omgwetha. Thewa ker ... Bedhowgh war dhebm na vo va scravinys!”

“Gweresowgh dhebm derevel hebma, sos,” medh an chîf-gweythor dh’y vata, “ha gwaytyowgh na wrewgh whei y gîsya!”

Thera an ayr leun a gorhemenadow!

“Pe le ma an transistor vy, tas?”

“Na ora vy pe le via va; gwrewgh whilas e’n carr, chîl vian.”

“Na wra stankya war o troos!”

“Matthow, lavar dhe Beder na vo va gocky. Matthow, lavar dhe’n düs whel na reffan’jei sqwattya an chêny! Peder, lavar dhe’n düs dhe gorra an chêny e’n spens.”

Whare an whel o gwres. Thera keniver tra et hy theller, ogas dei ... thera an caderyow breghyek, an gwely dedh, an levrow ha’n televisyon e’n hel ‘barth dhe’n daffar aral ... An gweliow, an dillas ha’n gwisktiow o gorrys e’n châmbours. An bord whel, an caderyow ha’n daffar kegin o settys e’n gegin. 

“Otta pub tra gwres, sera.”

Whath thera grahel vrâs an peth heb teller veth dh’y gorra; dreslebmel thera bowjy coth ha üdn po dew grow e’n dre ...

“Degowgh oll an re ma dhe’n bowjy,” medh an sîra. “Nei a wra gawas teller dhodho ahes. Fistenowgh, rag ma o treylya tewl.”

Eus lowr a bub tra? Nigel ha Molly Matta - gen Neil en SWF L Trad;

Ma Nigel ow clappya gen y dhama wydn, Mestres Molly Matta e'n gegin en Stedhyan (Nei a vetyas ganjons kens lebmyn war an blogg-ma.). Thew an kensa seythen a'n termyn clôse - pò an leunstroth, warlergh Ian Jackson. https://www.skeulantavas.com/

Nigel a vedn mos dhe Helles dhe whilas boos ha devnydh chei.

Nigel: Eus lowr a bub tra dhis, 'wydn ?

Molly: Ea... my a'n sòppos...

Nigel: Saw, nag os ta sür, my a glow hedna. Eus lowr a baper rag an toylettys, rag sompel ? Ma'n bobel (1) pilya an stylednow en Tesco. Pa wrüga vy mos dei, hedhyw mettin, thera bès üdn fardel bian a baper kigliw gen flourys glas warnodho.

Molly: Ria, reva ! Ma radn ew gòcky. Kebmer dhebm an peth eus, dhan, colon. Ma lowr rag seythen bès òja (2) hedna e vedhama e'n ...

Nigel: Ea, chy a vedh e'n câwgh, dama wydn, e'n letteral sens ! Eus lowr a voos rewys dhis ? My a vedn kemeres bara ha keus ha losow kegin pup seythen e'n shoppa tiek bès für e via cawas neptra e'n rewer. Pandra venjes ta cawas ? Hag eus leth luck?

Molly: Leth? Nag eus. A..., pandra whath?... Scòbmow parys, martesen. Na venjama puppres pilya an tettys pa vo den vyth aral e'n chei... ha pes bian ewedh ha fav glas ... ha òja hedna, na orama. Gas vy dhe bedery münysen...

Nigel: Da lowr. Gerowgh nei dhe wül rol warbarh (3) ha òja hedna, my a vedn mos dhe Helles gen an car ha perna oll an peth eus odhom anodho.

Ha nena angei a sethas e'n gegin ha scrifa an rol hir-ma: paper tîn (Thew Nigel a scrifas hedna); fav glas rewys; pes bian rewys; dehen rew vanilla; brodnow kig yar rewys; manin; kes - Cheddar crev; oyow x 12; bottel brâs a leth; backen; tabmow pesk en browjyon; tos rewys rag crampes; pizza mozzarella; salat meskys parys; lattys ... ha whath... ha war an diwa, pa wrüg Nigel redya an rol dh'y dhama wydn, tho hir lowr, ha lowr, e havalsa dhodho, rag diw seythen.

(1) Verbal particles may be dropped, especially when speaking, but that the mutations they cause remain.

(2) The w- of words like wòja 'after' and of a wor 'knows' is often dropped > òja, a or.

(3) Final -th in words like warbarth 'together' and -dh in words like diwedh 'end' are sometimes dropped in speech > warbarh, diwa.

Saturday, 31 October 2020

Tho vy pecar'a Mestres Molly Matta ! gen Neil en SWF L Trad.

Tho vy pecar'a Mestres Molly Matta e'n whedhel a wrüg disqwedhes kens lebmyn (26 Hedra). "Nag os ta, tabm veth !", thero whei ' leverel ! Saw, gwir ew, na whath, rag de my a bernas yar dhort shoppa tiek, napell a'n chei, pemp münys war droos, na môy. Tho üthyk da ! "Ytho ?", thera whei ' leverel. "Na amownt, hedna, na môy vel brabm an gath, gellys dhe wandra e'n ebòrn a-warra." ... Rag thero whei ow clappya endelha. ... "Ow dama wydn vy a dhebras aval."

Da lowr, nynj ew peth pur vrâs perna tabm kig yar dhort tiek a'n pluw... saw gòrterowgh, ow redyoresow ha'w redyoryon wheg; besca na wrüga vy gwil kebmys ken veu deskydnys warnen an hager COVID-19. Nena - e'n termyn eus passyes, thera vy ow menya - thera vy puppres ow mos dhe onan an gorvarhasow (supermarkets) dhe whilas ow boos. Chânjys ew ow maner dhe berna tacklow lebmyn dre rêson an curünvirus, ha nag ew hedna dhe weth, naneyl, rag whei a or pur dha fatel ew an yer eus e'n gorvarhasow: maylyes en plastyk, an brâssa radn anodhans settyes war dabm polystyren. Ma sawor veth terweythyow, pò blas pesk pa na veu megys gen an peth ew da.

An chânj-ma, henn'ew treylyans an bobel e'n pluw vy tûa perna ga boos dhort an diogow ha shoppys bian a'n pow, thew üdn dra dhe'n leha a dheth mes a dermyn clôs a'n pandemek. Thew gwell rag gan planet ha'n gwayn a vedh gwithys en economiedh an pow.

Ma an yer-ma spena ga dedhyow en mes.

Geryow: ma = yma; ebòrn = ebron; a-warra = a-wartha; gòrterowgh = gortesowgh; perna = prena; anodhans = anedhans, anedha; a or = a wor; veth = vyth.

Wednesday, 28 October 2020

Chânjya chei - parth 2 - gen Richat Gendall SWF L Trad.

Another extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), transcribed in SWF L Trad. by Dan Prohaska. More episodes will follow. Fôto a Lewannick dhort consel a'n pluw.

De Sül, Matthow An Gov ha’y düs a savas emann abres dhort aga gweliow, debry hânsel, ha marhoga terebo parth Lannstefan lebma wrügans gwil troen adro m’aljan’jei gweles nebes a’n pow na.

Anjei a welas lies chei dhe wertha ha merkya henwyn an gonadoryon. Pols bian dhorth Lannwenek jei a dheuth bydn chei pur goth en ros ogas dhe awon ha pons.

Ogh, tas!” Tamsin a greias, “Ella nei perna hebma? Ma pras dhodho lebma ellama gwitha goon-helhy!”

Ha my a ell peskecha e’n awon!” medh Peder.

Gortowgh an flehes!” medh an dhama. “Na ella nei examnya chei veth hedhyw, rag thew an Sülva ha nei a dal governa an dra gen an gonador kens.”

Ha’n chei ma a vedn costya môy es dr’ellama rei!” medh an sîra en wherthin. Òja nena jei a gemeras an fordh dhe Alter Non.

Ass ew teg an dre ma!” medh an dhama. Mall o ganjans mos chei dhe’n eglos teg, bes na aljan’jei gwil endella rag thera servis mos rag.

An le ma ew da gena vy ewedh,” medh Tamsin. “Mirowgh ort an awon teg!”

Matthow a dròviaz an fordh ewn tha Lannest, ha òj’hedna dhe Eglos Kery, ha war an diwedh jei a dheuth tre dhe Lannstefan.

Martesen na alja nei drei lowr rag perna chei en pow,” medh an sîra ahes. “Treven en drev thêns môy ras terweythyow.”

P’ewa penag,” medh an dhama, “nei a wra dos obma avorow ha mos dhe weles an gonadoryon.”

Tuesday, 27 October 2020

et cetera - gen Neil - SWF L Trad.

Fatel vedh leverys et cetera en Kernôwek ?  Rag an pronter Catholyk, Jôwan Treger, e'n diwettha qwarter an whehdegves cansbledhen, nag era caletter veth ûsya an geryow Latyn. Ev a scrifas endelha, "Òbma, ema diwethys an homely a creacyons a vabden ha fatel wrüga peha et cetera". E'n keth maner, cans bledhen môy diwedhes, Nicholas Boson a scrifas "&c." ha rag fragana via gwres endelha, e'n yeth** a vedha ûsyes gen an bobel dheskys en Europ a-hes ?

Saw, en Sowsnek hedhyw, ma radn 'h ûsya et cetera dre vaner môy ledan avel an lel sens e'n Latyn nobla, lebma vo cetera ûsyes rag an peth eus gerys pò an remenat. Ma coweth da dhebm dhort an sooth a Loundres üjy puppres ow leveral "ecksectchra" lebma vo leverys "and so on""and so forth" gena vy. Mar medn piwa benag leverel hedna heb gwil devnydh an Latyn, ma deffrans vorrow (fordhow) dh'y wül en Kernôwek. An môyha ûsyes gena vy ow hònan, thew "ha whath" (and yet) ha "ha kebmys a eus" (and as many as there are) pò "ha kebmys a vo" (and as many as there might be). Ma radn whath a venja kens ûsya "hag erol" (and others). Gerowgh nei dhe ûsya oll an peth eus e'n tavas Kernôwek heb gara (gasa) et cetera dhe godha pa vo dhe gan les.

Notednow: *fraga = praga; **yeth a ell bos scrifys eth e'n SWF L. Nag era nei ow leverel an y-.

Monday, 26 October 2020

Ma Mestres Molly Matta e'n gegin - gen Neil SWF L Trad.

Ma Mestres Molly Matta (pajar ügens bloodh - gwedhwes - leveryades omdednys) e'n gegin hedhyw. Thew an Sül. Nigel, hy mab wydn (trei bloodh warn ügens - plòbmer) a vedn dos, herwedh ga ûsadow, rag debry gensy. Ma va ow trigas en Carn Kei en Gwendron, napell dhorty. Den yonk wheg ewa - puppres da worty - prest parys dhe weres dhodhy pa vo odhom a neptra, vel* mos dhe'n shoppys en Helles pò owna neptra a veu terrys e'n chei. Na wor pandra wrüssa heptho.

Pur dha - ma pernys gensy yar gen tiek eus dhodho bargen tir ogas dhe Pons an Ooth - gwell vel an yer trûan eus en shoppys - ria, reva ! - üthyk gwell, heb dout an dra. Yar lôwen a bonya e'n gwel ew milweyth gwell vel yar drûwedhek a veu gwithys tydn e'n cawal vian ha megys gen piw a wor pandra ew ! Rag meth !

Tòbm ew an vorn (forn) lebmyn ha settys an yar en cres lester ledan war an bord gen tettys ha caretys ha panes oll a-dro dhedhy, ha diw onyonen ewedh - traveth gwell e'n bes ! Molly a vedn egery daras an vorn ha gòrra an yar dhe rôstya.

Deg münys wòja** hedna, ma sawor an yar ow lenel an gegin. Nag eus traveth môy dhe wil bès gòrtos Nigel. Ma pernys gensy bottel a win rüdh ha martesen e via*** gwell y dâstya lebmyn heb gòrtos Nigel.

See previous episode: 20 Hedra.

Spellings: *When speaking, some initial vowels may be dropped so that avel becomes vel and awos becomes wos; **In SWF L wòja 'after', the w- is normally silent and is sometimes not written: òja. *** e via is a later form of y fia.

Note gensy 'with her', dhedhy 'to her'; heptho 'without him'.


 

Sunday, 25 October 2020

Cuntel bledhednek Cussül an Tavas Kernôwek 2020


E vedh
(y fydh) ornys Cuntel bledhednek Cussül an Tavas Kernôwek, 2020, e'n diwettha seythen a vis Dû, tabm môy diwedhes avel an vledhen eus passyes. Gwres e vedh dre Zoom, kens es en presens an bobel, dre own a'n COVID-19. Keniver onan a venja kemeres radn ew pesys dhe scrifa dhen kens m'all bos apoyntys an jedh ha'n owr poran ha ornys an cuntel y hònan dre vaner vas. Kebmys a venja profya neptra rag an rol negys a ell y wil, heb mar.

The Cussül's AGM will take place by Zoom at the end of November. All who take part in our classes or learn Kernôwek Bew online are welcome to take part and are invited to contact us beforehand. The extact date and time will be fixed dreckly when we have heard from you all.

Dewgh barha nei ha welcòm chy a vedh !

Friday, 23 October 2020

Covyon Richat Gendall 13

Another extract from Richard Gendall's wartime memories, respelt in SWF L Trad. as used by Cussül an Tavas Kernôwek. See earlier posts. Fôto an Nelson kemerys dhort Wikipedia. Neil

E dheth an pres o res dhemm bos denvenys tre dhe v/Breten Veur dhe vos megys vel sodhek. En gòrtos trumach, barha lies erol my wrüg trouvya ow hònan en ker (camp RG a scrifas 'care') a cannos sittys en Baya S. Pawl (leb veu an sans gwenys gen nader). Bohes cles o hedna bès rag vy an lacka part veu dre vema kemerys gens an gerdyn dhort debry dehen clehy (Hanow RG rag dehen rew) en Italy; pur sogh ! Thera an ger en sort a rosh (SWF ros = shallowuncultivated valley) gen pilyow (heaps, tussocks), hag a-dhelher dhe'n goulscovva vy, hag a-vadn, thera ke a veyn, pecar'a en Kernow. Lies treveth e'n jorna, my a re diank (RG a scrifas 'jank') tûa hodna, ha crambla a-dres. Na vadna vy lawl môy vel hedna.

Gòrrys en lester batal Nelson, môy pò le vel vajyer, my a veu kerhys dhe Greenoak, hag a-lena dhe Hove; ha ena wrüg treylya dhe ehan a cooth prev (chrysalis), na üdn dra na y gila rag an termyn, whath war bos oll an bes worth ow aspia tydn rag attendya dhe ban sort a creatur a venjama treylya.

Môy diwedhes, e vedh redyes dro dhe bownas Richat avel sodhek a'n Morlû Riel.  

Wednesday, 21 October 2020

Chânjya chei gen Richat Gendall SWF L Trad.

This extract from Richard Gendall's An Curnoack Hethou (1993), has been put into the SWF L Trad. by Dan Prohaska. More extracts will follow.

Matthow An Gov a veu trigys en Loundres deg bledhen abarth dh’y wreg, Chestin, ha’y dhew flogh, Peder ha Tamsin. E j’eth ena dhe lenel appoyntyans pecar’a descador en scol vrâs, ha’y wreg a gemeras whel en clâjy.

Whath nag ew da ganjans bownans an cita. Mall ew ganjans mos tre dhe Gernow. Della, Matthow a whilas whel nowydh en Lannstefan*. E j’eth dhe yntervû diw seythen alebma, ha hedhyw ev a gawas lether profya dhodho an appoyntyans.

“Vadnama y gemeres, wheg oll?” ev a vedna ort y wreg.

“An devîs ew da gena vy,” medh hei. “Dr’ew bres an flehes?”

“Pe le vadnama mos dhe’n scol?” a vednas Tamsin.

“Gerowgh vy dhe weles,” medh y sîra, “nanj o whei üdnek bloodh, della, whei a wra mos dhe’n keth scol vela vy.”

“Fatla ort Peder?”

“Nanj ew Peder etek bloodh. Ma kemerys ganjo kens’ebmyn brâssa radn y examnyans, hag ev a vedn gara an scol ort pedn an termyn ma ha whilas whel dhe wil.”

Sport ha bownans an pow ha’n mor ew da gen Peder.

“Gerowgh nei mos, tas!” medh e.

“Drog ew genam kelly o howetha, mabm,” medh Tamsin.

“Whei a wra scon tròvya ken cowetha, wheg oll,” emedh hy dama.

Nanj o towlys gen Matthow dhe gemeres an whel.

“Leowta!” medh e, “My a vedn y gemeres!”

Nessa seythen thera gool an hanter-termyn. Matthow a greias war an telefôn y genderow Androw era pescador en Logh.

“Dewgh ha spendya nebes jòrneow barth dhe nei, chîl vian,” medh Androw, “ha whei whilas chei nowydh. Wolcom whei a vedh.”

Della, de Gwener òja scol, oll an düs a gramblas emann e’n carr, ha kerdhes dhe Logh lebma wrügans trigas pols bian abarth dhe’n kenderow anjei.

Lannstefan = Lanson, Launceston. Ma radn o leverel Lestevan. Neil 

Fôto : An pons tredh Logh ha Porthbian (West Looe).