Sunday, 18 August 2019

Cronogas gen Nicholas Williams (KS)


I’n dedhyow coth yth esa an Gernowyon ow cresy an cronak pò ‘toad’ dhe vos venymys. In Origo Mundi i’n gwylfos Calef a lever dhe Moyses:

Ellâs, Moyses ogh! tru tru!
shyndys ov gans cronak du
ha whethys gans y venym.

I’n gwelha prës yma Moyses orth y yaghhe. In
Cronak tew
Passyon agan Arlùth Jûdas yw descrefys avell gweth ages cronak ‘worse than a toad.’ Ha Dolly Pentreath, pàn o hy serrys gans nebonen, hy a wre y henwel Cronak an hager du. Adro dhe dhew cans ha dew ugans bledhen alebma Robert Hùnt a dhyllas lyver ow tùchya fâls-crejyansow in Kernow. Yma whedhel dhodho adro dhe venyn goth tregys in Anton in Soth Ÿst a Gernow gelwys Modryp Alsey. Hy o pòr growsek ha meur a bobel a gresy hy bos gwragh pò ‘witch.’ Perhen hy chy o marchont in Devonport. Ny wrug Alsey pe hy rent dres termyn hir, hag ytho udn jëdh an marchont a dheuth dres Dowr Tamar rag demondya an talasow dhelergh. Pàn dheuth an perhen, hag ev ervirys dhe gafos y vona pò hy gorra in mes a’n chy, y wharva strif uthyk intredhans. An venyn goth a wrug molethy an marchont ha’y wre’ty ha spessly an flogh esa in hy thorr, rag yth o gwreg an marchont gyllys pell gans flogh. An marchont a fias dhyworth an venyn goth rag ewn own ha dewheles tre. Ev a dherivas oll wharvedhyansow an jëdh dh’y wreg, na wrug vry vëth anodhans, saw entra i’n shoppa dhyworth an parleth rag servya cosmer. Adhesempys y feu clôwys scrij scruthus in mes a’n shoppa ha’n marchont a entras dre hast. Ev a welas fatell godhas cronak hûjes brâs dhywar an nen ha gweskel an vontol mes a dhêwla y wreg. Kynth o hy benyn fur ha doth, hy o clamderys. Heb strechya an marchont a sêsyas gevel, derevel an cronak ha’y dôwlel aberth i’n tan. An medhek a veu kerhys hag a leverys dhe’n marchont yth o bysy dhodho gwetyas y fedha an flogh genys dhyrag y dermyn. Ena myrgh vian an marchont a grias: “A das, a das, an cronak!” Kyn feu an cronak tôwlys i’n tan, ny veu va ledhys, saw yth esa ev i’n eur-na ow crambla dres an olas. Y feu an cronak lyftys arta ha tôwlys in blejyowek i’n lowarth. Ternos vyttyn y feu an cronak kefys marow. An keth jorna-na an marchont ha’y deylu a glôwas nowodhow: Modryp Alsey a godhas i’n tan in hy chy hy honen hag y feu hy drog-leskys. Degys veu hy dhe glôjy chy an vohosogyon saw hy a verwys dres nos. Awos pùptra a wharva, gwreg an marchont a dhug mab teg ha yagh. Pàn devys ev in bàn ev a veu offycer i’n morlu. Ev a verwys bytegyns yn yonk ha gasa wàr y lergh gwedhowes ha hy gans flogh. Radn a gresy mernans anathves an mab dhe dhos dhyworth mollath Modryp Alsey.

Monday, 5 August 2019

Bardhonek gen Nicholas Williams (UC)

MOYSES

Moyses profus Dew a ras ˙ yn Ejyp a dhrehevys.
An Yedhewon y ledyas ˙ bys y’n pow o promyssys.
Ganso y honen an wlas ˙ sans bythqueth ny vu gwelys;
Dew er y wu yth ornas ˙ war Mownt Nebo may ferwys.

Yn gwlas Ejyp pobel vras ˙ Mebyon Ysrel o tevys
ha Faro myghtern drog-was ˙ dre’ga myns a vu troplys.
Rag henna comondment cas ˙ dyworto a vu dyllys
dhe ladha (lagha dyflas) ˙ oll mebyon Yedhow genys.

An ger garow y clewas ˙ mam Moyses ha dyegrys
hy holyn ker y kelas ˙ yn basket hesken plethys;
an lester a stanchuras ˙ mab munys (y os un mys)
myrgh an myghtern a’n cafas ˙ kynth o yn bron cul cudhys.

An brynces pan y’n gwelas ˙ a vur-lowena lenwys
an meppyk a’n kemeras ˙ y’n palys may fe methys.
An vam hy maw a’n magas ˙ gans myrgh Faro arfedhys;
baby byghan y’n bronnas ˙ avel mammeth dhewysys.

Bledhynyow a dremenas ˙ Moyses o bryntyn sevys,
yn Ejyp den jentyl bras ˙ mur y roweth ha rychys.
Whethel a’n cowel y’n stras ˙ ef a wodhya ha kefrys
a’n Yedhewon y vos has ˙ gans Faro kynth o megys.

Ejyptyon prowt pan welas ˙ dhe Ebrow ow ry strekys,
muscok Moyses a’n ladhas ˙ ha’n corf y’n dor o kelys.
Yn kerth ef a fystenas ˙ na ve rag cam cuhudhys;
bys yn Mydyan y scappyas ˙ ’vel trevesyk o trygys.

Hag y’n tyr y temedhas ˙ mowes Seffora henwys;
Reuel o hanow hy thas ˙ tyak kevothak comptys.
Y’n jeva deves, gyfras ˙ ny yllens bos nyverys.
Moyses o aga gwythyas ˙ gans y syra da deskys.

Ow quardya lyes davas ˙ war meneth Horeb gelwys,
Moyses marthus y merkyas ˙ drenen dre dan anowys;
an delyow glas a loscas ˙ kyn na vedhens consumys.
Y golon a gonvedhas ˙ an bos dhe vos benegys.

Mes a’n bush Dew a gryas ˙ “Hem yu plas consecratys;
nessa dhym na gemer pas ˙ tan dha skyjyow dhyworthys.
My yu Dew Abram hendas ˙ Dew Ysak, Jacob kefrys;
ow fobel Ysrel ellas ˙ yu gans Faro fell beghys.

Yth arghaf heb dowt y’n cas ˙ ke gans Aron, broder dhys,
dreugh dhe Faro, grym y gnas ˙ ow gwyr-vessach vossawys:
Ty, vyghtern, dhe’m pobel gas ˙ dhesempys heb bos lettys,
dyberth, may hallens dhe’n wlas ˙ ambosys mos a ver spys.’”

Colon Faro ny blegyas ˙ gorth o, gothys calesys;
ny obayas brus an Tas ˙ down-gonnar Dew ny gresys.
Dorn an Tas a ystynas ˙ erbyn Faro, fol y vrys;
worteweth yth assentyas ˙ warlergh ponvos pur suffrys.


Yn y sor y tanvonas ˙ Dew dres an wlas plos-plagys;
Dhe Dhowr Nyl y comondyas˙ “Byth oll dhe wos rudh trelys.”
Ganso bagas lefanjas ˙ (ruth scruthus) a vu scattrys;
war an tyr y teghesas ˙ Dew lu lym ha stowt—stuttys

Greyow grysyl a scullyas ˙ a vyl-scorpyons venemys,
ha terewy ha buhas ˙ a vu clof gans cleves gwrys;
lo, y’n vro kenyver fas ˙ prest gans pokkys pystygys;
gans keser (tebel-cowas) ˙ yn pub tre trevas cronkys.

An ys neb a remaynyas ˙ a vu oll dhe’n dor dybrys
der army asper y’n pras ˙ cansow ansans locustys.
Orth tyr truethek an Tas ˙ tewolgow du a dewlys;
yth o ena deth i’n wlas ˙ avel hanter-nos notys.

War an deweth y codhas ˙ an plag lacka oll i’n bys:
dres nos el Dew a ladhas ˙ pub mab oll kensa genys;
El Ancow a dhalghennas ˙ Ejyptyons; y fons dyswrys;
gans pobel Dew ny vellyas ˙ hag y ganso dyffresys.

Colon Faro a drelyas ˙ anfusyk ef a elwys:
Gans Dew Ysrel ny yu cas ˙ soweth, sur yth yu serrys.
An dra dhym kyn nag yu vas ˙ y a res bos relesys.”
Y ros dhe Ysrel cumyas ˙ kerdhes dhe ves dhesempys .

Ebrowyon a fystenas ˙ dhe dhepartya gans mur grys;
gutrel y a guntellas ˙ hag yth ens yn kerth gyllys;
dhyragtha y a welas ˙ Mor Ruth (pol down peryllys);
tryst yn dysper ny drovyas ˙ dresto trumach an trybys.

Faro y vrys a janjyas ˙ a’n dyberth na edrygys:
a jarettys caslu bras ˙ war aga lergh yth erghys.
Dew frank-rescous a rontyas ˙ gans gwynsow whyflyn whethys,
an tonnow fol y faljas ˙ otta dyank dour dyghtys!

Lu Faro stryk a’s sewyas ˙ bys yn Mor Ruth deseghys;
tre y dhowr a dhewragas ˙ dh’y dyller y tewhelys.
Dowrow cruel y’s cudhas ˙ coursers cas ha charettys,
marghogyon (mernans ahas) ˙ yn ewon tonnow tegys

Bos hedheber ny gafas ˙ an dus y’n gwylfos fyys;
Moyses dhe Dhew a gryas ˙ may fens dre sosten sparys.
Myttynwyth Dew a scullyas ˙ mes a’n nef manna melys;
ny vu yn plas heb del glas ˙ den gans dyvotter storvys.


Yedhewon a dhrehedhas ˙ Mownt Synay gans clowd kelys:
Moyses len a’n yskynnas ˙ Dew bew bysy del besys;
ha dhodho a dhelyfras ˙ lagha war leghow scryfys;
gorhemmynow harth an Tas ˙ Deg Arghadow yu henwys.

An dysert mur nyns o ma’s ˙ tewas cras ha dor seghys;
Moyses kynth o hembrynkas ˙ fenten dowr ny vu kefys.
Carn carrek cref y knoukyas ˙ gans y lorgh, ha lyf fennys,
yn mes (dowr fresk) a frosas ˙ rag gwesyon ganow-gwedhrys.

Pobel Ysrel ny welas ˙ profus mar dhoth, da y vrys
avell Moyses; gans an Tas ˙ a skentoleth o lenwys.
Lagha Dew a’n deryvas ˙ dhe’n dus y’n gwylfos gwandrys;
dhyworth Dew myns a gafas ˙ a bes bys gorfen an bys.

Ken meneth yth yskynnas ˙ yn Moab Nebo henwys;
Moyses pow sans a welas ˙ fast o gans Dew forbyddys.
Y’n tyr na y tremenas ˙ ha pub gonys gorfennys.
An Arluth y’n anteryas ˙ pyle nyns yu godhvedhys.

Dew Moyses a dhewysas ˙ dhe vos cannas cuf kerys;
eleth nef a’n wolcummas ˙ serafyns sans y’n y lys.
Gwren pesy pupteth an Tas ˙ an Mab kefrys ha’n Spyrys,
may fen trygys yn y wlas ˙ ha’gan peghas pardonys.

War Mownt Nebo.