Tuesday, 15 August 2017

Brithen gen Nicholas Williams

Article in KS.
Me a veu agensow orth demedhyans in Dineydyn, chif cyta Scotlond, hag a verkyas fatell o an gour prias ha lies den aral gwyskys in golesen pò ‘kilt.’ A les dhybm inwedh o pana demprys o lywyow an dyvers brithednow pò ‘tartans’ esa an dus-na gwyskys inhans. Ûsadow kebmyn hedhyw i’n jëdh ywa in Scotlond bos gwyskys in golesen rag ocasyons solem. Res yw perthy cov bytegyns nag o golesen kebmyn in pow-na bys in dyweth an êtegves cansvledhen. An wolesen a wainyas kerensa an dus dre rêson a novelys istorek Syr Walter Scott ha les an bobel in gonysegeth Scotlond anowys dredhans. Padn specyal Scotland yw an vrithen in gwiryoneth. Yn avarr in ugansves cansvledhen Gwydhyly Wordhen a gemeras ortans an vaner a wysca golesednow, saw golesednow Wordhen a vedha gwrës a badn a lyw melen rych. Louis Charles Dùncombe-Jewell o kenedhlegor Kernowek neb a veu genys in Lyskerrys in secùnd hanter an nawnjegves cansvledhen. Ev a welas kervyans predn in eglos pluw Alternonn usy ow tysqwedhes den ow seny crowd hag ev gwyskys in losten. Dùncombe-Jewell a gresy an losten-na dhe vos golesen a’n vaner Geltek, hag wàr an fùndacyon-na ev a dhasvewas an gis in Kernow a wysca golesednow rag solempnytas a bris. Wostallath golesen Kernow o a lyw du yn sempel. In bledhydnyow try ugans an gansvledhen dhewetha bytegyns E.E. Morton Nance, noy Robert Morton Nance, a wrug desmygy brithen arbednyk rag Kernow. Pòr deg yw an keth brithen-na. Y feu an grows wydn war dhu kemerys dhyworth baner Pyran Sans, du hag owr ino o lywyow myterneth coth Dewnans ha lywyow rùgby Kernow; yma an lyw cogh ow remembra garrow ha gelvyn an balores, edhen kenedhlek Kernow, hag yma an blou ow perthy cov a’n mor usy adro dhe Gernow. Yth yw an Vrithen Gernowek aswonys dâ lebmyn ha recordys in Scotlond in Covscrifva Sodhagyl an Brithednow. Pàn esen vy in Dineydyn an jëdh wosa an maryach, me a vysytyas shoppa brâs a vrithednow. Yth esa colm a vrithen Gernowek adro dhem codna. Me a wovydnas orth gwas an shoppa (den yonk dhyworth Hong Cong dell wharva) mars o aswonys dhodho an vrithen. Ea,yn medh ev heb let, Brithen Kernow, hag a dhysqwedhas dhybm lies tra erel an keth patron. In shoppa-na in Dineydyn, Scotlond, me a brenas ragof ow honen lien codna pò ‘scarfa Vrithen Gernowek.

Tuesday, 8 August 2017

Hengyst ha Horsa gen Nicholas Williams

KS
I’n gwary Kernowek Bêwnans Ke Arthùr Mytern â dhe Rom dhe omlath gans an emperour Lûcy hag ev a as y noy Modres wàr y lergh dhe rewlya Breten Veur in y le. Pàn vo Arthur gyllys mes an pow, yma Modres ow rebellya warbydn Arthur hag ow kemeres ragtho y honen an gùrun han vyternes inwedh. Arthur, warlergh fetha Lûcy, a glêw adro dhe rebellyans Modres hag a wra ombarusy dhe dhewheles tre. Rag hedna Modres a dhanvon ger dhe Jermany rag gelwel Childerich, Dûk an Saxons, dhen Vreten Veur may hallo ev ha’y lu gweres Modres warbydn Arthur. Modres a lever:

An Dûk a’n jevÿth pòr wir
rag y lavur oll an tir
a Dhowr Hùmbyr dhe Scotlond
ha myns a’n jeva Horsùs
berth in Kynt ha Hengystùs
in termyn Vortygernùs
when he was king of this lond.


Yth yw cler fatell gafas auctour Bêwnans Ke whedhel Vortygernùs dhyworth istory Jeffry Menow, nag yw dhe drestya avell gwiryoneth. Saw yth yw whedhel Vortygern, Hengyst ha Horsa aswonys dhyn dhyworth textow erel. Yma an Cronykyl Anglo-Saxon ow recordya fatell o Hengyst ha Horsa dew vroder ha chyftens an Jûtas. Vortygern as gelwys dhe Vreten Veur rag y scodhya warbydn an Pyctyon pò Picts. Warlergh Hengyst ha Horsa dhe fetha an Pyctyon, y a dhanvonas messach wàr dhelergh dhaga howetha in Jermany in udn leverel bos Breten Veur pow pòr rych ha’n Vretons dhe vos gwadn hag êsy dhe fetha. Moy an Anglo-Saxons a dheuth dhe Vreten Veur ha Hengyst ha Horsa a gonqwerryas an enesygyon in dadn Vortygern ha gwil aga threvesygeth in Kynt hag in Enys Ooth pò an Isle of Wight. Hèn o bledhen an Arlùth peswar cans hantercans ha pymp. Na wren ny ankevy bytegyns fatell usy Horsa ow styrya margh’ ha Hengyst ‘margh gorow’. In tyleryow in North a Jermany bys in secùnd hanter an nawnjegves cansvledhen y fedha dew bedn margh kervys yn fenowgh a-ugh tâl an treven ha’n pednow-na a vedha gelwys Hengist ha Hors. Yma moy ès udn auctour Latyn ow campolla fatell vedha dew vroder, gevellas dewyl, gordhys gans an Jermans pagan. Pelha yth o an margh a bris brâs in crejyans bagan an poblow Indo-Ewropek, tra a yll bos nôtys i’n dhew vroder in form a vergh, Hengyst ha Horsa. An Jûtas a dheuth ha gwil aga aneth in Soth-Yst a Vreten Veur heb dowt vëth oll, saw ow tùchya Hengyst ha Horsa aga honen, Horsùs ha Hengystùs in Bêwnans Ke, dre lycklod nyns o an re-na ma’s persons in mythologieth Jerman.
21.8.16