Leverel "level" en Kernôwek

Fatel vedh leverys "level" en Kernôwek ? Ma radn a gan Kes-Kernôwegoryon ow leverel "nivel" saw nag ew dhe vos comendys, tabm vyth. Na venjama gwil ges anodhans, bès na ellama sevel ort compla nynj ew ger Kernôwek hengovek ha scant nag ew vas e'n tavas hedhyw, rag e veu kemerys a-bera en Kernôwek Kebmyn dhort an Frenkak Cres e'n bledhedhnyow pajar ügens.

Thew nivel an keth form eus en Spaynek ha Portoges ha Romanek e'n jedh hedhyw - saw an form ew cotha whath en Frenkak ew livel a ros dhen an form level en Sowsnek. Thewa devedhys an Latyn libella ha libra a eller comparya gen livello en Italek, rag sampel. Moy avel hedna, ethew pur ogas dhe lefel en Gembrek ha live en Breton. Sür, ma radn a venja, heb mar, bos pelha a'n Sowsnek dre whans bos deffrans bès, wor an diwedh, na dal tra vyth bos deffrans heb othom. 

An ger level a vedha ûsyes en Kernow e'n balow cober ha sten, pell an eur-ma, henedh war henedh gen tüs an garrek gales. Sür, na veu kevys e'n scrifa a'n tavas-ma, bès dhe'n liha e vedha ûsyes e'n pow gen tüs bal pa vedha cowsys Kernôwek. Rag hedna, eth ellen sòpposya e vedha ûsyes martesen e'n tavas-ma. Dre rêson gan cosins en Kembra ha Breten Vian dhe ûsya formys üjy ow tallath gen l-, my a venja comendya level ha pejy ort agan cowetha dhe ara nivel dhe godha ... ha na wrewgh nakevy dr'eus geryow erol a ell bos ûsyes terweythyow, warlergh an circòmstonsys, avel pryck (!) (standard, level attained etc.) ha degre ha gradh.

whegh pò whe 'six'

Pandr'ew an gwelha vorr dhe leverel ha scrifa "six" en Kernôwek, whegh pò whe ? Na veu kevys/kefys an form whegh ma's en teleryow-ma :

"in blethan myll whegh cans dewghans" (SWF L t: en bledhen mil whegh cans dewgens) Keigwin

ha "yn whegh dythow Dew a'wras an nef" (SWF L t: en whegh dedh Duw a wras an nev) Pryce

Lhuyd a scrifas huih.

Rag oll hedna, gwell via comendya whe pecar dell vedh gwelys e'n samplys-ma :

dew vgens blythen ha whe PC 351 (SWF. dew ügens vledhen ha whe)

rag bonas oll teake ha da yn whea dyth myns es formys aga sona me a wra CW 413-15 (SWF L: rag bones oll teg ha da en whe dedh mens es formys aga sona my a wra) An keth lavar a vedh kevys en OM.

Hanter blethan ew whe sithen warnig[ens] Bilbao MS. (Hanter bledhen ew whe seythen warn ügens)

Sampel aral ew wheeath gen Nicholas Boson üjy ow tisqwedhes gh > th.

Ma an Bosons yonk ow scrifa whee'ah, weeah ha wheha lebma vedh gwelys an vogalen dhe derry pecar ha'n e en den ha men ha sten. Oll hedna, keffres an th ha'n vogalen derrys, ew dhe vos kevys e'n tradicyon cowsys an porthow bian en Penwith ha Kerryer a wrüg dürya whath en kensa radn an ügansves cansbledhen.

Leverel et cetera en Kernôwek

Fatel vedh leverys et cetera en Kernôwek ?  Rag an pronter Catholyk, Jôwan Treger, e'n diwettha qwarter an whehdegves cansbledhen, nag era caletter veth ûsya an geryow Latyn. Ev a scrifas endelha, "Òbma, ema diwethys an homely a creacyons a vabden ha fatel wrüga peha et cetera". E'n keth maner, cans bledhen môy diwedhes, Nicholas Boson a scrifas "&c." ha rag fraga na via gwres endelha, e'n yeth a vedha ûsyes gen an bobel dheskys en Europ a-hes ?

Saw, en Sowsnek hedhyw, ma radn 'h ûsya et cetera dre vaner môy ledan avel an lel sens e'n Latyn nobla, lebma vo cetera ûsyes rag an peth eus gerys pò an remenat. Ma coweth da dhebm dhort an sooth a Loundres üjy puppres ow leveral "ecksectchra" lebma vo leverys "and so on" pò "and so forth" gena vy. Mar medn piwa benag leverel hedna heb gwil devnydh an Latyn, ma deffrans vorrow (fordhow) dh'y wül en Kernôwek. An môyha ûsyes gena vy ow hònan, thew "ha whath" (and yet) ha "ha kebmys a eus" (and as many as there are) pò "ha kebmys a vo" (and as many as there might be). Ma radn whath a venja kens ûsya "hag erol" (and others). Gerowgh nei dhe ûsya oll an peth eus e'n tavas Kernôwek heb gara (gasa) et cetera dhe godha pa vo dhe gan les.

Notednow: fraga = praga; yeth a ell bos scrifys eth e'n FSS D rag nag era nei ow leverel an y-.

Tikky-Duw ha gowdhan, gowan - gen Neil en SWF L Tr.

Fatel ero whei o leverel 'butterfly' ha 'moth' en Kernôwek ? Thew qwestyon sempel lowr bès/mes nag ew esy cawas gorryp (gorthyp) a vedn plesya dhe geniffer onan. An kensa - henn ew 'butterfly' - ew an scaffa rag ma oll ahanen ow leverel tykky-Duw pa vo onan anodhans. Thew calecha, na whath, pa vo whilys an plurel nòmber (liespleg)  rag ma radn ow leverel tikky-Duwes warlergh Nans (1938) ha radn aral (ha my ow honan) tikkies-Duw warlergh Ken George ha'n ûsadow en Kernôwek Kebmyn. En maters a contravercita avel hedna, thoma tednys dhe grejy dr'ew gwell profya ha provia dewis en gerlevrow an FSS. Na veu kevys an plurel en telher vyth et agan lien Kernôwek.

'Moth' ew üthyk môy tyckly. Ma radn o leverel tikky-Duw nos warlergh ûsadow coth en Kernôwek Ûnyes - ha na venjama gwil nebes a hedna, tabm vyth, rag ma'n Frenkyon o leverel papillon de nuit ha radn an Bretons babilon noz warlergh an keth maner. Nei a alja pur dha pejya gans hedna. Ma geryow erol dhe vos stüdhyes, na whath. Onan anodhans ew gowdhan pò gòdhan (goedhan en KK, gowdhan KS) a ellen redya e'n Kernôwek Coth lebma wrüg an scrifer ûsya letheren specyal en le a'n dh eron 'h ûsya e'n jedh hedhyw. Thew hedna an 'thorn' ‹þ› a vedha ûsyes en Sowsnek e'n oos-na. Lhuyd, pa wrüg dos dhe g/Kernow pemp cans bledhen môy diwedhes, a scrifas gouwan. Nei 'alja convedhes hag ònderstondya hedna dhe vos an keth ger heb dh, warlergh an maner dhe clappya et y dermyn (c.1700) saw, mars ew hedna an cas, thew ònpossybyl godhvos lebmyn mar qwrüg Lhuyd y glowes y hònan gen an bobel pò dismygya form modern a'n peth a redyas en OCV, ha ma ken tra a alja bos an cas; henn ew an w dhe vos cabmredyans an thorn en OCV. Gwell via y drestya martesen rag, war an diwedh, na ellen gwil ken mar medn nei clappya Kernôwek gen geryow luck rag puptra. Saw, ma ken caletter gen gowan, gowdhan: Pandr' üjy 'mênya ? An glos Latyn ew tinea ha'n Sowsnek ew moððe, i.e. moth. An diwettha-ma ew cler bès tinea a ell bos preven pò larva an ehen a vedn debry gan dillas po na veu gòrry pelednow prev a-dro dhodhans. En Breton ewedh, ma goauzan o mênya 'clothes moth grub' saw en Gembrek ma an keth ger (K. Gwiddon, gwyddon, gwyfyn) ow mênya 'weevil'. Henn ew whil tron. Nag ew esy ervira an gwelha peth dhe wil.

Ma whath dew hanow dhe vos complys òbma. An kensa ew pisky a vedha ûsyes en Sowsnek gen an bobel coth rag pub ehen a wodhan vrâs (large moth), ha'n secònd ew maggyowla a vedha ûsyes en Sowsnek whath, pa veuma bian, rag 'goat moths' an Cossidae (fôtô). Thera marth dhebm, lebma pemp bledhen warn ügens pò tabm môy, pa wrüg benyn goth en Arizona compla dhebm fatel era y dhama orth y ûsya whath en bledhednow trei ügens en Pow America. Gero ni dhe wil pecar en Kernow en 2021... ha deun dhe blanja ha hasa kebmys a losow ha flourys ha gwedh (gwydh) eus othom anodhans ma'l spedya an re tekka mesk oll an anprevyon whehtrosek.

Fôtô kemerys dhort :

https://butterfly-conservation.org/moths/goat-moth

The present-future tense

Ûsya an amser present-hogen. Using the present-future tense. Ottòbma dhewgh poynt a skians ow tòchya gan gramer.

Hedhyw, my a glowas üdn gowethes ow leverel “Nei a wra mos adro...” kens es “Thera nei ow mos a-dro...” pa thera ow clappya dro dhe'n peth üjy hei 'h ûsya gwil, i.e. "We go around." Betegens, an secònd fras (phrase) ew an gwelha rag hedna ha'n kensa ew ònderstondys, môy menowgh, avel “We shall go about”. Ma radn whath dhe vos kevys üjy 'sòpposya an kensa form dhe vos pecar ha'n Sowsnek “We go...” ha'n diwettha avel “We are going...”. Scant nag ew hedna an cas. Sür, ma meur a bobel ort aga ûsya endelha, rag e veu deskys dhodhans e'n fordh-na (vorr-na). En gwelha pres, keffres Richat Gendall ha Nicholas Williams a wrüg scrifa a-dro dhe hebma kens lebmyn, m'alja bos ownys gan fordhow (vorrow) ken vo re dhiwedhes ! Nynj ew kebmyn an amser present-hogen (present-future) en Kernôwek cowsys. E vedh ûsyes, na whath, rag an termyn a vedn dos (the future) – kens es an present termyn. Ma Richat Gendall (A Student's Grammar of Modern Cornish 1991, p. 72) ow compla fatel vedh ûsys an “Present-Future” endelha :

1. to express the future, 2. wòja les 'lest', 'in case' ha wòja rag own 'for fear of' pa vo cowsys a “hypothetical future usually with an idea of caution” (RG), 3. en certan lavarow ha proverbys, 4. en niver bian a verbow kebmyn, avel a' re üjy ow tòchya cows, gweles, clowes ha pewa (vbs for speaking, seeing, hearing & owning).

Ma Nicholas Williams ow scrifa e'n kethsam maner: “the present-future tense is much more frequently future than present in sense. Me a wra means 'I will do' rather than 'I do'. 'I do' is usually yth esof ow qwil.” ( = Thera vy ow qwil). Piwa benag a venja cawas samplys an lavarow eus en textow coth a alja pur dha dallath gen y lever Desky Kernowek (Evertype 2012), p 117.

https://www.evertype.com/books/desky.html

Kerenja a'n tavas en termyn an curünvirus

Dhe whei oll, lôwena. Òtta nei presonys et agan treven ünweyth (eneth) arta, en Kernow pecar hag e'n powyow a-dro. Presonys ? Ny veun pur wir towlys e'n bahow en dadn naw alwhedh - pecar tell vedh lavarys en Kernôwek - na whath ! Ma lies tra a ellen gwil en mes a'n chei, betegens, saw oll an peth a venjen gwil e'n mes rag an tavas-ma, avel Cussül an Tavas Kernôwek ha gen agan kesgernowegoryon, a veu dellejys pò gòrrys a-drenewen rag an present termyn dhe'n liha. Ma taklow a ella nei gwil en maner dhishaval, na whath. Rag hedna, thera nei ow cül gan môyha dhe wil gan classys ha gan cuntellow a-dhia bell dre Zoom ha Skype ha MS Teams ha kebmys a leuryow desky ha clappya a eus ew da rag gan pòrposys. Thera nei ow recordya whedhlow ha pôstya messajys a ell bos redyes gen a' re-ma üjy ow tesky. Tabm ha tabm anjei a vedn disqwedhes òbma ha war blogg Jan Lobb ha war volen Facebook Dan Prohaska. Ma'n diwettha-ma whath ow junya taklow nowydh dh'y wiasva "Desky Kernôwek Bew" ewedh. Ea, sür, ma lies tra vas a vedn dos mes an present cas, heb mar ! Gerowgh nei dhe bejya gen deskans ha bownans pub-dedh a'n tavas Kernôwek gen colon, gen lôwander ha gen kebmys a vaynys eus.

Geryow ha lavarow: towlys e'n bahow thrown in the cells; en dadn naw alwhedh lit. under nine keys - C expression; dishaval dissimilar; kesgernowegoryon fellow C speakers; a-dhia bell from afar; leuryow desky ha clappya platforms for learning and talking; kebmys a vaynys eus as many means/media as there are.

Andrew Boorde

Andelha a scrifas Andrew Boorde pa wrüg dos dhe g/Kernow e'n vledhen 1547

"In Cornwal is two speches; the one is naughty Englyshe and the other is Cornyshe speche. And there be many men and women the whiche cannot speake one worde of Englyshe, but all Cornyshe. Who so wyll speake any Cornishe, Englishe and Cornyshe doth follow." 

Ha wòja hedna ma Boorde ow profya deffrans lavarow ha geryow en Kernôwek.

Pandra ero whei ow cül ?

Pele ero whei ow spendya an termyn clôs-ma ? Ha pandra ero whei ow cül gen agas termyn ? Ero whei spendya an termyn-ma gen pobel erol ? Eus whel dhis ? Ero whei ow lavürya adhia pell dre an kesrosweyth ? Ero whei ow lavürya whath en shoppa , pò clojy pò bargen tir , pò gweythva boos pò negys pòrresys aral na veu degëys ? Ero whei ow sedha derag an tele/pellwolok heb gwil tra veth ? Ero whei ow lavürya et agas lowarh gas honan - ow palas ha gonis has ha shapya an prysk ? Kens hedna, eus lowarh dhis ? Ma meur a bobel ow spendya an dedhyow-ma en radnjy vian / flatt bian pò caravan pò chei gwayadow. Eus hobby dhis a ellowgh gwil e'n chei ? Ew da genowgh pobas ha fittya boos ? Erow whei ow cül neptra rag as y/ehes ? ... Sport, gwariow, excercîsys, yoga ? Ero whei ow tonsya an tango e'n gegin pò cana a'n veister ? Ero whei ow tackya gas diwla dhe lawdya  an NHS hag oll a' re-na üjy ow cül a-dro dhe gan y/ehes ha gan sawder ? Gerowgh nei dhe wodhvos agas nowodhow ? Ha, lavarowgh dhen, fatel a geno whei ? Eus genowgh gas y/ehes ? Ma lies tra dhe wil e'n chei. Kewgh dhe weles Matthi òbma. https://www.youtube.com/user/KernowPods

Notes: Pele ero whei ? = SWF M ple esowgh hwi ~ why ? ; The particle ow may also be written o; Yehes may also be written ehes as the y is silent in KB; There are two forms of the verb to do/make: gwil & gül so the present continuous is written ow cül or ow kil in SWF L.