Saturday, 30 January 2021

Perthy co a gan coweth Jôwan Pengilly 1957-2009 - gen Neil en SWF L Trad.


Jôwan Pengilly o, heb mar, onan an gwelha clappyers a gan tavas e'n ügansves cansbledhen. Gen Rod Lyon (scrifer ha descador a'n tavas ha barth meur kens) ha gen Bernard Deacon (cothscrifer ha descador ûhel en Ûniversita Keresk), ha gen ken re a era kemeres radn e'n bagas cowsa en Poll, ev a dreylyas tûa an scriforyon dhiwedhes m'alja gawas lavarow vas. E'n vorr (fordh) -na e wrüg crefhe an tavas cowsys en maner hegres ha disqwedhes dhen fatel alja bos clappyes heb hockya. Gen Rod Lyon arta, Jôwan a scrifas lever bian marthys entîtlys Notes on Spoken Cornish (Dyllansow Truran 1987) lebma veu presentys lavarow tednys an treylyansow a William Rowe ha scriforyon erol a'n keth oos. Jôwan a spenas kensa parth y floholeth en Porth Covrak ken mos dhe Senen lebma'th era y sira, Eric, ow servya vel ynjynor ha lewyader e'n scath-sawya. Dre reson Jôwan dhe spena meur a dermyn gen an bobel coth, ev a dhescas lies ger hengovek ha whedhlow a'n termyn pell dremenys. Rag termyn hir lowr, e lavüryas avel mason meyn bès òja hedna ev a gavas whel dhe wül avel gwascador panellow* hag owna ayrplaynys en ayrporth Pedn a Wlas. Pa veu kellys ganso an whel-na, e'n bledhednow tewal an governans Thatcher, Jôwan a eth kerdh* dhe Sussex lebma veu kevys gweyth aral ganso, saw ena na wrüga trigas pell. E lavaras dhebm fatel o cales cawas pobel a venja clappya ganso, ha fatel era bès üdn coweth da dhodho ena, den dhort Eynda era comparya y davas gen Kernôwek ha desky nebes geryow dhe Jôwan. Pelha, Jôwan a lavaras dhen fatel o loos an mor en Sussex ha bian ha còtt an todnow. E'n gwelha pres, ev a dheth tre dhen bès nag o pell ken wrüg codha clâv ha tho diagnosys avel schitsofrenek. Wòja speis na alja môy lavürya pò mos a-dro e'n pow war y veik jynn rag clappya Kernôwek pecar'a kens. E spenas lies bledhen e'n chei gen y dhama, Dolly, ha y labrador Ted en Newlyn (Lûlyn) rag own mos mes. Pa wrüg merwel dhort shora a'n g/colon en mis Me, 2009, hanter nakevys gen brâssa radn an Gernôwegoryon, tho bès dewdhek bloodh ha dewgens (52). Tho diwedh (deweth) trûedhek dhe neb a dalvia bos acontys Kernowegor a bris.

Geryow ha notednow: hegres believable, credible; lewyader coxswain, helmsman; gwascador panellow panel beater; The -dh in kerdh (yn kerdh) 'away' is silent in KB.

Thursday, 28 January 2021

Tarosvadnow - gen Kevin Knox

Hicka eth dhe Alban an hav diwettha. Üdn jorna, thera e 'h omweles gen castel e’n Üheldiryow pa wrüg gofen orth perhen an castel mars era tarosvadnow e’n chei. “Na greja vy,” medh e. “Trei hans bledhen, my a veu òbma ha besketh* na wrüga vy gweles onan vetholl.”

Geryow

tarosvan 'ghost' ; 'h omweles = SWF M owth omweles 'visiting' ; besketh, besca, bescath, bysqweth 'never'. Ria, reva - Ma lies form a'n ger-ma ! Meur ras dhe Kevin a'n whedhal-ma. Neil

Wednesday, 27 January 2021

Leverel "intentionally" en Kernôwek

 Fatel era nei leverel "intentionally" en Kernôwek ? Thew hedna onan an qwestyons a wrügama cawas hedhyw. Ott ow gorthyp / gorryp war nebes lavarow :

1. dre ~ der entent, 'by intent'. William Jordan wrüg ûsya hedna, rag sampel, e'n lavar-ma : 

An tas a wrüg der entent, en mesk oll preves a'n bes, formya prev henwys serpent

Rag hedna, eth ellen leverel :

My a'n gwrüg der entent  'I did it intentionally' ha Wrüsta gwil hedna der entent ? 'Did you do that intentionally?" hag E veu terrys der entent 'it was broken intentionally'.

2. a bòrpos ~a pòrpos (optional mutation) 'on purpose', 'purposely'. Eth ellen redya hebma en Bewnans Meriasek:

... ow mones (mos) sür a pòrpos dhe ladra tüs pur gwiryon...

Rag hedna eth ella nei leverel, rag sompel, e veu ledhys der debel pòrpos (optional mutation p > b) 'he was killed intentionally' hag e veu gorrys obma a bòrpos 'it was put here intentionally'.

3. towl 'plan', 'cast', 'intention'. An ger-ma ew vas ewedh. My a wrüg hedna dre dowl 'I did it intentionally'.

4. An geryow bodh 'will'  ha bres 'mind' a ell bos ûsyes ewedh.

ort bodh ow bres (lit. according to the will of my mind) 'by my intention'

ort bodh hy bres 'by her intention'     ort bodh y vres 'by his intention'        ort = orth = worth

Ma heb mar maner aral dhe leverel "intentionally" bès a' re-ma a vedh lowr dhewgh rag an present termyn.

Friday, 22 January 2021

Kernowlingo

Ottobma keveren rag an wiasva vas Kernowlingo lebma vedh kevys gan lien Kernôwek ha deffrans lavarow ha browjyon e'n kensa letherednieth. An whel marthys-ma a veu gwres gen Nicky Rowe. Meur ras dhodho ha keslowena ! 

http://wiki.kernowlingo.com/w/index.php?title=Texts


Thursday, 21 January 2021

An whithror Mick Stevens. Denladh war an cay. Parth 6 : An stevel wharvos

 Read parts 1, 2, 3, 4 & 5 published earlier

Kens lebmyn : 1. Corf Jonathan Gill a veu kevys war an cay. 2. Stevens a gowsas gen y wreg. 3. Stevens a whithras scath an den marow ha convedhes na veu kevys y fôn. 4. An Doctour Cargig a wrug disqwedhes dhe Stevens fatel veu ledhys Gill dre entent gen hypodermyk. 5. Stevens a gowsas gen coweth an den marow - Jim Ferguson en Gwenap.

Mettin an secònd jorna a dhallathas gen bakken ha(g) oyow ha dew volla' goffy crev e'n "Café war an Cay" en Penryn* (fôtô ha keveren). Tho puppres telher da rag pedery an jedh deragto ha'n gwelha maner dhe orna y dermyn ha'n whithrans. Dhe hanter òja eth e'n mettin, en cres mis Est, an bosty bian o leun a bobel solabres. Thera trei den dhort Cormac ena, gwiskys en jerkyns fluorliw melyn ha pemp pò whegh studhyor dhort Tremogh, ha dro dhe'n bordys en mes a'n prefab, thera bagas a veikers (bikers) era o' mos dhe wil troyl cosel a'n pow tredh cowetha. Stevens a viras ort an dowr der an veister ha pedery fatel o bès dew vildir a'n cay aral lebma veu kevys corf marow an kestedhor, tas ha gour, Jonathon Gill, hanter cans bloodh.

An tavern coffy : https://en-gb.facebook.com/CafeonTheQuay/

An porth : https://www.youtube.com/watch?v=nhtpGbpVPvA

Pa wrüg dos dh'y delher whel en sodhva an creslû en Trurû, hanter owr òja debry y li, thera an PC Martin Cock orth y wortos gen Nicklas Wong, y bar yonk, e'n besfry ha'njei a veu junyes a-jei dhe deyr münysen gen Mandy Jenkin, an gussülyores.

Emedha, "Deun dhe'n stevel wharvos (incident room) dhe wary, ow flehes," ha'n trei aral a'n sewyas avel godhow Jan Treseys bys e'n rowm cuntelyansow o destnys dhe vos colon an whithrans.

"Rial dra ! Ma gwres brav ober da gen nebonan." a lavaras an whithror, pa welas an bord hir ha'n dhew gompûter.** E'n pedn an bord e veu settys margh paper-presentya, ha warbydn onan an vosow hir thera diw styllen-merkya. "Parys ew kenifer tra !"

"Thew Nick a wrug hedna, y honan oll, pa thera vy ow whilas i-fôn agan subject en Falmeth." medh Cock "Nag ewa re syger pa vo whel dhe wil."

"Pur senjys oma dhis ; rag hedna eth ellen (yth yllyn) dallath heb strechya."

An trei den a via an para whithra ha helerhy (investigation team) alena rag ha Mandy Jenkin a via an geveren gen teylû an den marow. An PC Anita Carn (Parth 1) a alja gweres dhodhans ewedh.

I a sedhas, oll anodhans, dro dhe'n bord ha dallath gen an poynt o an moyha dhe les : an i-fôn.

"My a'n cafas e'n scath bian era Gill 'h ûsya rag mos dh'y scath brâs," medh Cock, "E veu (y feu) codhys en dadn an bordys bys e'n stras (the bilges) ; tho gleb ha plos bès e'n gwelha pres nag ew dhe weth rag hedna."

Martin Cock a bejyas gen disqwedhyans a'n messajys ha'n henwyn a veu kevys e'n fôn war scrîn y i-pad, ken gwil diwedh ha rei an cows, keffres ha'n devîs, dhe Mandy Jenkin m'alja mos e'n temigow an kedhlow.

"My a spednyas owr gen Laura Gill rag godhvos piw ew piw," medh hei, "Ma bès trei messach na ajon (aswon) an dhanvonoryon anodhans. Mirowgh ... Thens obma ... An kensa, my a heval, ew travyth - nebonan a venja gwerra (gwertha) daffar kestedha (welding equipment) - ha'n nessa messach ewedh a 'valsa dhebm glan, saw an diwettha (dewetha) ... obma... a hevalsa (would seem) skeujek..."

Stevens a redyas an messach: "Ma caletter yntredhon mars ew hedna dha stons (KS stauns) whath."

"An danvoner ew gelwys Roger Whiting. Thew fishy, heb mar. Ma volen Linkedin dhodho lebma vedh deskys moy." Hei a'n disqwedhas war an scrîn ha gara (gasa) dhodhans teken m'aljans miras ort an peth o scrifys en topp an volen, ... ken cows arta :

"Pecar d'wrügo whei heb mar gweles, an gwicor-ma ew displegyer (developer), kens es sempel mason pò gwerthor treven. Ma gwias brâs a gescowetha dhodho emesk an brâssa displegoryon eus en Breten Veur, keffres ha pobel a'n bes a vòna ha gallos : aventuryors, assuryoryon, bankoryon, gwerthoryon treven, ha whath."

Thera Stevens ow cosowes gen meur rach lebmyn.

"Lebmyn, nag ewa an brâssa pesk e'n mor," a bejyas an venyn yonk, "bès ma va meylla orth negyssyow ha bargnys a bub ehen a ginda." Hei a glyckyas war geveren ha 'gery folen nowydh: "Thew hebma gwiasva an company Prince Developments. Warlergh an kensa whithrans a veu gwres gen Nick de, gen Companies House, gan coweth nei ew onan a'y fondyers." Hei a viras ort Wong ha minwherhin. "Ma Whiting ow tòchya sobmen vrâs pub bledhen anodho."

"Thew hebma whel marthys," medh Stevens. Tho Wong dro dhe trei bloodh warn ügens ha scant na alja bos Jenkin cotha. "Ma devnydh helerhyjy (the makings of detectives) spladn òbma, Martin !" a lavaras gen wharth.

Tho pur wir lôwen gen an peth a veu discüdhys ganjans. Lebmyn, mar calja clappya arta gen Roger Kevern (Parth 5) e via deskys moy, martesen ... Saw na veu hedna bès devedhys et y bres pa wrüg Martin Cock trehy y breder gans hebma :

"Ma moy, Sara. Mester Kevern a dhanvonas ebost dhen hedhyw dhe vettin, òja clappya geno whei newer. Thera rol an teleryow lebma wrüg Gill lavürya an vledhen-ma gen an dedhyow ewedh, ha mesk a' re-ma, ema onan tredh Pluwgolom (St. Colomb Major) ha Tewynblistra e lebma'th üsy Pryns ow terevel pajar ügens chei. Thew ogas dhe Treloy, an plen golf."

"Keslôwena dhe whei oll !" a greias an whithror helerhyas, pes da, "Nag ero whei gortos corn an hûer ken towla (towlel) an roos !

*Warlergh an rol a veu gwres gen an Academy Kernowek, an hanow-ma a vedh scrifys 'Pennrynn' e'n FSS, saw en termyn eus passyes (An bledhednyow trei ügens, therom ow mênya !) an bobel goth a levery "penREEN" gen i hir pò "peREEN" heb n (scrifys òbma warlergh an vaner Sowsnek) ha'n keth form-ma a vedh gwelys war dheffrans mappys coth avel "Perin".

** Pò amontyer (KS amowntyor) ; jynn-amo(w)ntya.

Friday, 15 January 2021

An whithror Mick Stevens. Denladh war an cay. Parth 5 : An coweth

Read parts 1, 2, 3 & 4 published earlier

Kens lebmyn : 1. Corf Jonathan Gill a veu kevys war an cay. 2. Stevens a gowsas gen y wreg. 3. Stevens a whithras scath an den marow ha convedhes na veu kevys y fôn. 4. An Doctour Cargig a wrug disqwedhes dhe Stevens fatel veu ledhys Gill dre entent gen hypodermyk.

Stevens a dhedh dhe leur hôrn John Orchard dhe ügens münysen òja teyr eur - òja powes en sodhva an creslû en Trurû ha debry y dabm croust gen PC Mandy Jenkins (Parth 2). 

"Nag eus meur a nowodhow," medh Mandy, "bès Laura Gill a fônyas dhebm rag compla fatel wrüg onan an gentrevegyon recevya SMS dhort Jonathon dhe seyth eur an jedh e veu ledhys. My a dhavonas ebost dhewgh gen an messach. Hanow an den ew Ian Collins ha'n messach a veu recevys ganso ew, 'Tavern haneth ? Neptra dhe leverel dhis. My a be an cor.'. 

Ottobma tabm dhe wil dhodho pedery. Pandra venja Gill derivas dh'y gòthman ; neptra a alja towla (towlel) golow war y vernans pò tabm clapp euver ?

... 

Tho Jim Ferguson den hir ha crev, nebes bledhednyow en dadn y hantercans bloodh, gwiskys gen overoll rüdhvelyn.

"Durdadha whei, Mester Stevens ! Otta vy, Jim Ferguson. Deun dhe sedha et ow vann. E vedhon gwell ena, sür, gen an gwyns tydn -ma." ...

Tho Ford Transit gwydn, an hanow Kestedhoryon Kevern ~ Kevern Welders scrifys warnodho, keffres en Kernôwek ha Sowsnek, gen logo rüdh ha melyn ha dû grondys war ymach a flamm tan ow tos mes a chymbla jynnjy.

"Da ew genam dos obma. Ma puppres neptra dha dhe weles ha nag ew pell a'n chei. Miro, ma Carnmenellys hans hag oll an pow tûa an west ha'n soth," medh Ferguson gen wharth ha Stevens wrüg acordya ganso. Obma, en mesk an kerry sqwachys ha'n grahellow (heaps) a horn ha bondys ros, thera neppeth a sperys an tiredh na alja rei hanow dhodho :

"Res ew avowa nag ew telher a vedn denya an havyjy bès ma tecter garow e'n costys-ma, eth'evel dhebm : eythen ha dreyn ha meyn ha nag ew brag na holan an bobel naneyl."*

"Otta va genowgh, poran !" medh Ferguson "Prydydh o whei", ha nena e treylyas sadd ha leverel, "Thew trûedh tra, sos. Gilly anfujik, hanter cans bloodh, ha'n meyny bian gerys (gesys) adhelher dhodho heb sira ha goor."

I a spendyas deg münysen o' clappya a'n den tremenys, fatel o cothman da, puppres parys dhe weres dh'y gowetha, nag era o' kil drog dhe dhen veth. Stevens a scrifas henwyn a bemp coweth aral ken goven :

"Era nebonan a venja gwil drog dhodho, Jim ?"

Sowdhanys gans hedna, ny lavaras Furguson tra veth rag teken bès wor an diwedh e wrüg dos a-dro dh'y honan arta ha leverel, "Nag era - ria ! Den veth a venja gwil drog dhe Jonathon. ... Ero whei leverel e veu moldrys ? My a sòpposyas e veu ledhys dre dhroglam." Ev a veras ort Stevens, y lagajow opyn, ow lagatta avel lobmas** - y anow opyn ewedh, amayes ha hanter paljyes gen an yeyn nowodhow.

"Ma edrek genam. Sür oma a'n dra lebmyn, òja clappya gen an medhek a'n examnyas. E veu assâwltys ha ledhys dre hager entent, ha'n denladhyas a barras y dowl kens."

"Ogh, nag ew gwir ! Pele era nei o' mos e'n bes-ma ? Ha piw a jowl a alja gwil kebmys dhe güv colon avel Jonathon ?"

Nena, Ferguson a gowsas termyn hir a'n den marow ha'y gowetha heb pur wir leverel tra veth nowydh, bès òja hedna, pa wrüssons mos dhe wandra a-dro dhe leur hôrn ha gweles an drayler platt (fôtô) era 'h owna rag coweth, Stevens a wovednas orto, "Wrüg Jonathon gweles neptra a alja ancòmbra nebonan ? Pele wrüg lavürrya a-dhiwedhes ?"

Ferguson a ruttyas kil y bedn ken gorryby, "Gosôwowgh, thera nei mos oll a-dro dhe'n pow, òbma e'n west, 'brâssa radn an termyn, bès terweythyow, theron 'mos pell dhe'n est bys en Dewnan ha pelha whath pa vo dhe les. An seythen eus passyes, rag sampel, thera neppeth bian dhe wil rag an stacyon geothermal, òbma en Gwenap, bès en mis Ebrel nei a eth warbarh dhe Taunton ha lavürya ena teyr seythen."

Gellys o Ferguson en prederow lebmyn, "Lebmyn dr'ew cowsys genowgh anodho, gen an negys-ma, thera nei ow qweles lies tra en negysyow gan clients a venjans gwitha cüdhys ha keladow. Martesen... na lavarama moy vel martesen ... e veu gwelys pò clowys ganso..."

"Neptra a alja gwil dhe nebonan y ladha." medh Stevens, rag cowlwül an lavar, ha dhew dhen a vires an eyl ort y gila en üdn kevradna an keth tybyans : neb a ladh ünweyth a ell ladha diweth.

...

Stevens a gemeras an vorr goth reb Cosgaran ha Bessow rag dos tre dhe Falmeth arta, ha pedery war y vorr fatel via gwell fônya dhe Roger Kevern, perhen an company, pa vo devedhys dhe'n chei, dystowgh, ha mos heb hedhy  òja hedna rag gweles PC Martin Cock, rag an diwettha-ma a veu kevys ganso pîs pur bresyous rag an whithrans : i-fôn an den marow.

*Lavar Coth : Nag on brag na holan We are neither malt nor salt, i.e. we do not spoil easily. 

**lagatta avel lobmas <d. glazing like a chad = 'staring like a bream.'

Tuesday, 12 January 2021

Blogg nowydh gen Jan Lobb


Ma dallathys blogg nowydh gen Jan Lobb rag kebmys a venja desky an tavas-ma e'n chei gen aga flehes.

Jan Lobb has started a new blogg for all those who would like to learn Cornish at home with their children.

Keveren a dhyhow. Link on the right and here:

https://kernowekenchei.blogspot.com/

Monday, 11 January 2021

An Whithror Mick Stevens. Denladh war an cay. Parth 4 : An corf marow.

Read parts 1, 2 & 3 published earlier.

Stevens a spendyas dro dhe hanter owr war an fôn ken gara (gasa) sodhva an porth. E tallathas gen Laura Gill, gwedhwes an den marow. Hei a ros niver Jonathon dhodho hag afydhya e'n kettermyn na veu nakevys y fôn a-dhelher e'n chei. Tho i-fôn coth, feljys y scrîn e'n corn, ha'n provier o EE. An kedhlow-ma a alja bos dhe les rag whithra an denledhyas emesk an messajys. Rag hedna, Stevens a ros an manilyon dhe PC Martin Cock ha goven orto dhe whilas sür en pub toll rag an fôn ha kestava gen EE m'alja cawas rol an galowyow ha'n messajys a veu danvenys ha recevys.   

Nena, ev a fônyas dhe'n kensa hanow war an rol a gowetha a veu res dhodho gen Laura Gill kens. Tho Jim Ferguson, cothman whel Jonathon era ow trigas en Gwenep. An dhew dhen a dhetermyas dhe vetya dhe leur hôrn John Orchard leb era Ferguson o lavürrya an jedh-na gen coweth. "Nep pres tredh teyr eur ha pemp eur a via perfydh," medh Ferguson. Òja hedna, Stevens a fônyas dhe'n Doctour Cargig, medhek forensyk a'n creslû era e'n corfjy (mortuary, morgue) en Pennmowt (fôtô), ogas dhe Trurû :

"Ew parys an te, Jeff ? Therom war an vorr dhis." (vorr = fordh)

"Pur dha, Mick. My a vedn gòrra an dowr dhe vrijon ha pobas tesen saffòrn," ha nena, òja teken dhison, e lavaras, der vaner moy cosel ha segh, " Ma kevys genam neptra a venjama disqwedhes dhis."

"Pandr'ew hedna ?"

"Ha! Gòrtos, coweth, ha my a vedn styrya an cas dhis, oll an sampel et y gever, pa vosta genama," medh Cargig, y vaner vewek kevys arta, "Na venjama kelly an mystry ha'n sowdhan a vedh dhis pa vo discüdhys !"

"Scooby Doo ! Ke dhe wül dha desen, Jeff, ha na wra sparya an manen (amanen) ha'n frûtys."

...

Pa wrüg dos dhe Pennmownt, hanter owr moy diwedhes, e veu welcòbmys gen Jeff e'n sodhva, gwiskys lebmyn gen cota gwydn glan.

"Deun dhe'n corfjy, Mick. My a venja chy (ty) dhe weles puptra ken my dhe fônya dhe'n curüner. Ma dout dhebm e vedh danvenys an corf dhe'n corfjy en Caresk òja hedna." ...

Yeynder tròbm an rom, òja tòbmder an sodhva ha'n gewer hav en mes, a wrüg dhe Stevens rynny (shiver) ha zyppya y jerkyn. Thera Jonathan Gill a'y wrowedh war bord-examnya a-hes, cüdhys pedn ha troos gen lien gwer. An dhew dhen a dheth nes dhodho ha Cargig a dhiscüdhas an pedn, degëys an ganow ha'n lagajow lebmyn ha trebmyn cosel a hün composys warnodho.

"An kensa dra, Micky, ew an merk rond a veu gwelys gen Anita. My a'n examnyas pur glôs newer. Nag o an cronk crev lowr dh'y ladha ha, dres lycklod, e veu gwres kens - üdn jedh kens hedna dhe'n liha.  Mir, ma an grohen ow tallath formya crevednow münys ; thew hedna an kensa poynt a wrügama merkya." Stevens a viras ort kil pedn a'n den ha gweles andelha fatel o gwir. Eth alja bos afydhys gen Laura pò y gowtha whel, heb mar.

"Thew an ehen a vrow a alja pur dha bos recevys gen kestedhor hag ev ow lavürya," a bejyas an doctour, "bès an secònd poynt - perh co - ew an ewines terrys. Ort an câws a hedna, na (w)orama tra veth whath. Ma cuntellys genam oll an mater era en dadnans bès na vedhama an dielvednans (breakdown, analysis) hedhyw."

Stevens a (w)oya an laboratory rag Kernow ha Dewnan dhe vos en Caresk. 

"Mar menta mires ort y godna ha'y vrodn lebmyn... Mir, obma, rag sampel ... ma browyon glas (bruises) ow tallath disqwedhes. E veu cuffyes gen dornow - de, ha na hens." 

"Ew hedna an mystry a wresta cows anodho ?"

"Nag ew. Mir." Cargig a blegas an lien rag disqwedhes torr an corf ha, gen y ves rag, e poyntyas dhe delher ogas dhe'n begel lebma'th era curyek rüdh, pecar e'n bes ha gwân gwibesen vrâs pò gwenenen. "Ottòbma an peth a'n ladhas, Mick. Mir !"

"Pandr'ewa - gwân whiben ?" medh Stevens, gòckihes lebmyn gen sqwithter. A'n peth era an medhek ow tisquedhes dhodho a hevalsa dhodho tra veth.

"Whiben dewdrosek, mar menta. Tho hedna gwres gen najedh hypodermyk, de, dres lycklod e'n kettermyn e veu cuffyes. Na worama pandr'ew an gwenon (poison, venim), Mick, bès sûr oma na veu pigys gen medhek pò medhoryores dhort Trelisk. E veu ledhys a debel bòrpos gen nebonan a barras y dowl kensena."

Stevens a vires stark ort y gothman, omlavar rag an termyn. Heb hedhy, an doctour a'n sawayas :

"Gero nei dhe eva bolla' de, sos, ha my a vedn disqwedhes dhis ow notednow ha gwil dhis fôto anodhans. Sür, na wrügama pobas bès Lucy, an stüdhyores nowydh, a ros dhen gwastel an Forest Dû dhort chei W.C. Rowe. Thew hy fedn-bloodh. Dew vloodh warn ügens !" ...

Henwyn teleryow ha henwyn puskes

Rol nowydh-dyllys a henwyn teleryow gen Agan Tavas a ell bos kevys òbma. Fondyes ew war an whel a veu gwres gen agan coweth tremenys, Craig Weatherhill (fôtô). Meur ras dhe Ray Chubb ha gan cowetha en AT. 

https://www.agantavas.com/wp-content/uploads/2021/01/Place-Names-Resource.pdf

Ha my ow compla an rol-na, ma ken onan : 

Rag piwa benag a venja mos dhe'n mor rag peskecha (pò para gan kidnyow gen an peth ew an gwelha oll rag debry) ma rol a henwyn puskes dhebm (nowydh mes an mor !) a ell bos kevys dre dhanon ebost dhe :

keverango@yahoo.ie

Neil

Saturday, 9 January 2021

Gwiasva Bernard Deacon

Ma gorrys genam keveren dhe wisva Bernard Deacon - Cornish Studies Resources - e'n rol a dhyhow, en pedn an volen. >

Ena e vedh kevys devnydh ha preder ha skians ow tòchya Kernow ha'n Kernôwyon e'n termyn eus passyes ha'n jedh hedhyw.

Dr. Bernard Deacon ew cothscrifer a'n oos modern hag onan an bobel a wrüg fondya Cussül an Tavas Kernôwek e'n bledhednyow pajar ügens. Gen Phillip Payton ha Malcolm Williams ha bagas bian a bobel erol, e wrüg dallath ha derevel an Stüdhyansow Kernôwek Nowydh a wrüg disqwedhes tabm ort tabm òja 1980 en üdn grontya cübmyas dhen scrifa gan story dhort agan savla gan honan.  Lebmyn, emava 'h omrei y dermyn dhe'n omdowl warbydn crefny an hager dhisplegoryon üjy ow testrôwy gan pow (ha gan planet) ha diswil endelha sel ha fondacyon an peth ew gerys a gan kemeneth. Deun dhe redya y wiasva ha perthy co e'n kettermyn, na dal tra veth clappya Kernôwek pa na vo Kernowyon e'n termyn a vedn dos.

Sunday, 3 January 2021

An Whithror Mick Stevens. Denladh war an cay. Parth 3 : An scath.

Read parts 1 & 2 first. Posted on 27 & 31 Dec.

Sandra McKenzie a'n sodhva porth a lewas an zodiac rüdhvelyn a-dro dhe'n pedn derag, warbydn an gwens crev, m'alja Stevens ha'n PC Martin Cock crambla e'n scath a'n tû dyhow heb bos ancòmbrys gen an revow ha'n daffer peskecha o restrys en fardel compes war an tû cledh.

Tho scath opyn ha ledan, gwres a bredn, dro dhe nawnjek troos en hes ha seyth troos ha hanter en les, gen gwern dhelher vian ha jynn dewdheg margh e'n cres. Tho apert fatel o Jonathan Gill den a'n mor rag puptra oll o compes ha glan ha gwres warlergh an vaner own. Tho hedna whath üdn pîs rag junya dhe'n ymach a'n den era Stevens ow tallath derevel, tabm ort tabm, et y vres. Nag era pur wir govenek dhodho a gawas olow òbma a alja gweres dhodho dismygya piw a'n ladhas, bès whithra en pub telher ha keniver toll o y ûsadow.

Thew Cock a egeras an guben vian en dadn an benk delher ha tedna mes oll an peth era : canteryow gen linednow a-dro dhodhans, oyler melyn, cantolyow rag an jynn en box gen aga awhel, morthol, collan vrâs, trei flambo rüdh en fardel, kit-kat gleb ha banana dû en sagh, ha nena pocket cler ha tew gen paperyow. "Bingo !" medh Cock ha Stevens a worrebas gen "Martesen, Martin. Gerowgh nei dhe vires ort hedna en sodhva a'n porth gen bolla' goffy. Ma re a wens òbma." ...

[Geryow : canteryow gen linednow 'frames with fishing lines around them'; cantolyow rag an jynn 'spark plugs for the motor' ; flambo 'flare'.] 

Deskydnys e'n zodiac arta, Stevens a ûsyas a'n termyn dhe vires a-dro dhodho ha pedery. Sür, ev a (w)oya an porth pecar'a y vejeth y hònan bès lebmyn thera ow whilas dhe vires orto gen lagajow an den marow. Ev a spenas meur a dermyn ow mires ort an cranys ha'n cayys an dockys lebma wrüg Gill desky y greft avel kestedhor (welder). Thera gorhel a'n Morlû Riel en Poll Segh 2 lebmyn, devedhys rag bos liwys ha nowythhes, ha keybal brâs kelmys fast dhe g/Ladnva an Vaternes. Thera heb dout tüs ena a alja leverel nebes geryow a-dro dhe'n den marow bès nag era termyn dhodho. ...

[Geryow : poll segh 'dry dock' ; gladnva 'wharf'.]

Keffres en scath ha sodhva, tho Sandra McKenzie benyn vewek hag abyl. Hei a dhisqwedhes rom bian dhodhans gen bord hir lebma'th aljans sedha ha mires ort an paperyow a veu kevys gen Cock, ha ügens münysen moy diwedhes e teth arta gen dew volla' goffy ha podik thermos leun ha peder fougen tos (4 doughnuts) :

"My a glowas whei oll dhe dhebry a' re-ma e'n creslû," medh hei gen wharth. Nena, Stevens wrüg convedhes dr'o gwag ha fatel na veu debrys tra vyth ganjo a-der tabm bara scrawys pa wrüg sevel dhe whegh eur. Andelha, an dhew dhen a spendyas owr cosel ow mires ort an paperyow ha clappya a'n cas en tòbmder an sodhva. Thera Stevens ow tebry y secònd fougen tos ha gara shuger dhe godha war y lavrek pa wrüg pedery a neptra : 

"Pele ma y fôn ?" "Y wreg a gomplas fatel na alja y junya, ha nag era fôn ganjo pa veu kevys - na whath en scath. ... Pele ma va ?" ...

Ma neptra o mos a-dro dhe'n pow e'n skeujow a'n nos ... neptra a venja eva gan goos !

Kemerowgh with a gas codna. Ma sehes dhedhy ha na vedn mos kerr heb eva badna !



Ha gan goos nei ew gwell avel gwin. Ria, reva !


Saturday, 2 January 2021

Leverel "level" en Kernôwek

Fatel vedh leverys an hanow "level" en Kernôwek ? Thera vy compla hedna lebmyn dre rêson Kernow dhe vos ort Level Dew a'n rowlys nowydh ow tòchya Covid-19, kens es Level Onan. 
Ma radn a gan Kes-Kernôwegoryon ow leverel "nivel". Na venjama bos hager ortans rag hedna, na whath gwil ges, bès na ellama sevel ort compla dhodhans nynj ew ger Kernôwek hengovek ha scant nag ew vas e'n tavas hedhyw. Tabm veth, rag e veu kemerys a-bera en Kernôwek Kebmyn dhort an Frenkak Cres e'n bledhedhnyow pajar ügens. Whath nag ew dewgens bledhen alebma !

Thew nivel an keth form eus en Spaynek ha Portoges ha Romanek e'n jedh hedhyw - saw an form ew cotha whath en Frenkak ew livel a ros dhen an form level en Sowsnek

Thewa devedhys an Latyn libella ha libra a eller comparya gen livello en Italek, rag sampel. Moy avel hedna, ethew pur ogas dhe lefel en Gembrek ha live en Breton. Sür, ma radn a venja, heb mar, bos pelha a'n form en Sowsnek dre whans bos deffrans bès, wor an diwedh, na dal tra veth bos deffrans heb othom. 

An ger level a vedha ûsyes en Kernow e'n balow cober ha sten, pell an eur-ma, henedh war henedh gen tüs an garrek gales. Sür, na veu kevys e'n scrifa a'n tavas-ma, bès dhe'n liha e vedha ûsyes e'n pow gen tüs bal pa vedha cowsys Kernôwek. Rag hedna, eth ellen sòpposya e vedha ûsyes dres lycklod e'n tavas-ma. Dre rêson gan cosins en Kembra ha Breten Vian dhe ûsya formys üjy ow tallath gen l-, my a venja comendya level ha pejy ort agan cowetha dhe ara nivel dhe godha ... 

... ha na wrewgh nakevy dr'eus geryow erol a ell bos ûsyes terweythyow, warlergh an circòmstonsys, avel pryck (!) (standard, level attained etc.) ha degre ha gradh.