Friday, 2 September 2016

Sab gen Chris Parkinson

Coos Cardinham
Ma gwelys gwydhlannow an Comyssyon Coosweyth gena nei oll. Lies gwedhen wer ha tewal ha travetholl, car dre hevel ! Bes e'n jedh hedhyw, ma meur anodhans ew opyn dhe’n bobel, ha trolerthow (footpaths) ha  corsow beykya o resek dreth anjei. Coos Cardinham (650 erow Sows), ogas dhe Bosvena en Kernow ew onan anodhans. Ha Coed y Brenin en Gogleth Kembra ew ken onan ew aswonys (familiar, known) dhebm. Ha oll an ‘fir trees’ ma?  Ens oll pecar? Po eus diffrans sortow? Hag eus henwyn dhodhans ?
  

Fir trees’ po ‘sab’ po ‘conifers’... gwedh blewek ! Bes heb dout, ma lies sort, ha res ew kerres ahes an trolerthow ha mires ort oll anodhans. Whei vedn gweles an deffransow dewhans. Bes mater aral ew doas dhe ajon an gwedh ma, ha ga henwyn anjei ! Mar qwra whei mires en lever gwedh,* metesen e vedh hanter cans po moy a volednow üjy o descrefa ‘fir trees’ ! Res ew kens trovya an ‘Pinaceae’, an ‘Pine Family’ en Sowsnek. Ajei dhe’n teylû ma, ma bagasow a deffrans genera. En Sowsnek arta, thera nei cawas obma larches, spruce, pines ha fir trees, emesk a' re erol. Bes ma gwedh luk òbma rag an eur ma, drefen boas res gallos rei ga henwyn en Kernôwek ewedh! Ha hebma ew m'alla nei scrifa adro dhe vownas gwels Kernow en Kernôwek, conoria! Rag pub genus, e vedh esia pedery a wedhen ew aswonys dhe whei, en vaner ma: 
Larches:   European larch
Spruces :  Norway Spruce (Christmas tree)
Pines: Scots Pine
Firs: Douglas Fir

Hag en Kernôwek:

Gwedh Larch :  Larch European
Sprûs: Sprûswedhen Norgagh
Pinbrednyer: Pinbren Scotland
Sab: Saben Douglas

En gwir etta, an sprûswedhen a vedo whei dres lycklod gweles an moya menowgh ew an sprûswedhen Sitka. Ma an wedhen ma o rei an gwelha tymber ha endelha an Comyssyon Coosweyth a venja ga flanja kens. Bes mons re gravek (scratchy) dhe voas gwedh Nadelik da! An sprûswedhen Norgagh ew an gwelha rag hedna.
Ytho, an nessa tro ero whei en coos coth an Comissyon Coosweyth, mirowgh adro dhe weles pandr'eus ena. Bes mar na ello whei whath ajon gwedhen vyth, cuntellowgh nebes avallow saben (fir cones) ha doan anjei tre. Esia ew dhe trovya an re ma en lever. N’ora vy dhe ajon Saben Douglas whath, bes ma genam aval saben Douglas war an bord òbma ! Res boas Saben Douglas a bew an wedhen ven (tree trunk) pur ogas dhe’n avellow saben war an dor. Bes nag o posybyl gweles topp an wedhen awartha, amesk toppys oll an gwedh erol. Res ew dhebm moas dhe'n coos arta !

N.B. Thew hemma o second assay dhe scrifa adro dhe'n bes a natur en Kernôwek! Ma govenek dhebm na vedh an diwettha !

Chris Parkinson

*e.g. Trees of Britain and Europe,  Collins Nature Guides 1994, 2015
Trees of Britain and Europe,  Hamlyn Guide 1992

No comments:

Post a Comment