Monday, 14 March 2016

W.H.Hudson en Kernow gen Chris Parkinson

An kensa ha diwettha chei en Breten Veur
Me a vetyas gen W.H. Hudson kens lebmyn en y lever Far Away and Long Ago, neb ew story y vôwnans y honan vel flogh en Argentina. E veu genys ogas dhe Buenos Aires en 1841, dhe sira ha dama a New England a dheth ena dhe wonis gwarrak war estancia pur efan. Hudson alja gwandra a les e'n pampas heb lett en termyn y floholeth, o mires, meur y whans, ort oll an bôwnans gwyls en parth pur vroas a'n costys na. Otta dalladhvos y resegva vel naturor ha ornithologydh.
Òja mernas y sira ha’y dhama, war diwedh, Hudson eth dhe driga en Pow an Sowson en 1869. En gwelha pres, e vetyas gen benyn ha demedhy gensy en 1876. Hei a wrüg erytya chei en Londres lebma alja ev boas trigys terebo diwedh y vôwnans ogasty. E veu degemerys vel citisen a v/Breten Veur en 1900.
En Pow an Sowson Hudson a dhalathas scrifa novelys ha whedhlow en kensa le, ha òja hedna levrow dro dhe wôdhvôwnans (wildlife) ha edhyn. En ajwonvas (recognition) a’y lavür en gwel ma, ev a gawas pensyon a’n stât en 1901. War an diwa, ev a gawas hanow da rag y levrow adro dhe natur a'n pow ahes. Pur hir ew rôl titlys y levrow ha mesk anjei a vedh kevys The Land’s End (1908).
Tho determys ganjo ev doas dhe g/Kernow en 1905, hag ev a venja moas dhe b/Pedn an Wolas poran! Bes en dallah, ev a dheth war an tren dhe b/Por'ia. (=Porthia St Ives) Ója descrifa an dre, 'y threven, 'y fobel ha ga maners anjei, ma Hudson o treylya dhe vater ew meur dh'y les, hen'ew edhyn. Etho, tîtel an second chapter a The Land’s End ew “Gulls at St Ives”. Spladn ew ev dhe dremena lies eur o mires ort an edhyn ma, ha pynsel ha scriflever parys pub eur rag recordya taclow era dh'y les.
Ha'n dra ew an moyha dhe les Hudson en Por'ia ew omdhegyans an edhyn, rag sampel, fatel üjy an gullys gorryby mettin de Lün, pa nag eus puscas ragtans òja an Sabath! E'n brossa radn an lever, mava scrifa notyansow a’n sort ma, o tochya keffres bestas dôv an bargen tir ha bôwnas gwyls. Sampel obma ew story an (g)wis (sow) vroas neb a venja moas barha an meyny dhe wandra puppres era anjei gara an chei! Hei via kevys o corwedha war an trûlergh, o cortos!

Hudson a dravalyas adro dhe’n barth ma a Kernow lies mis warbarth, o ostya en pub telher lebma aljava, menowgh en treven tüs üvel ha tiogow. Therava aves moy vel ajei, o kerres en pub ehen a awel, teg po hager, o mires ha o casowes ort pub tra vew ha clappya gen pub den o parys dhe spendya termyn gans ev.
En nebes chaptrys an lever mava saya descrifa üsadow ha maners an drigoryon, bes en gwil hebma, thew calish avoydya stereotypow. Dhe’n leha, mava tescrifa an flehes vel yagh ha lôwen pub eur. Ma dhe gan les, ewedh, redya fatel o bewa en radn ma a’n pow nanj ew cansvledhen. Ha en diwettha chapter, mava cows adro dhe’n vajoryon a’n oos na, ha ga govenegow en doas dhe b/Pedn a Wolas.
Bes me a grej Hudson dhe scrifa an gwelha ha ev tescrifa an bes a natur ew meurgerys ganjo. Rag fra na wrewgh whei trouvya copy a The Lands End ha’y redya ha’y enjoya, gas honan?

Gerva: gonis gwarrak – raise cattle; resegva – career; demedhy – to marry; adjwonvas –recognition; Pedn an Wolas - Land’s End; y fobel – its (her) people; omdhegyans – behaviour; gorreby – to answer, respond; dôv – tame, domestic; gwis (f) – sow; an meyny – the household; trûlergh – path; menowgh – often; vajoryon – travellers, tourists; govenegow – hopes; meurgerys – beloved.

1 comment:

  1. Gromercy Chris, per dhe les ew an mencyon ma. Per dha via cawas ha redya copy a The Land's End (mothew hedna calish, onan a'n kyv e obma keffrës).


    Mar kella'ma scrêfa tra vean moy, en chaptras III ha XV, ma mencyon a'n lies lowarn / lostek era trigys et an alsyow. Hedna a remembras tra dhebm. En lyver-whedhel The Owl's House gen Crosbie Garstin, et an very pow na, thera an whedhel o cül mencyon a fatel veu den cachys gen den aral et an very pow na - ha'n kensa den ort golva en prysk, et an whedhel, an den aral (g)eth nessa ha nessa dhodho, owth ûsya blas dhort lost an lostek war an gwyns: rag hedna nag era an kensa den o convedhes ma's bos lowarn o tos der an coos war y bydn!

    ReplyDelete